खरे तर माणसाने कुठेतरी रेंगाळत राहणे हीच एक मोठी शोकांतिका असते. आपण नको तिथे, नको त्या माणसांमध्ये स्वतःला कोंडून घेतो आणि त्याला 'तडजोड' असे गोंडस नाव देतो. एखादी जागा, एखादे घर किंवा एखादे नाते आपल्याला आतून पोखरत असते, तिथे राहणे म्हणजे रोज स्वतःचा थोडा थोडा खून करण्यासारखे असते. तरीही आपण तिथे थांबतो, कारण तिथे एक परिचित दुःख असते. त्या दुःखाची आपल्याला सवय झालेली असते. माणसाला सुखापेक्षा दुःखाची सवय लवकर होते, कारण दुःख माणसाला गुंतवून ठेवते. पण ज्या क्षणी तुम्हाला ही जाणीव होते की, तुमच्या केवळ असण्याने समोरील माणसाच्या मोकळ्या श्वासात अडथळा निर्माण होतोय, त्या क्षणी तिथे थांबणे म्हणजे स्वतःच्या विद्रुपीकरणाची परिसीमा असते. तिथे तुमची लायकी शून्य झालेली असते. अशा वेळी कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कोणताही गाजावाजा न करता, अत्यंत मूकपणे तिथून पाय काढावा.
निघून जाणे ही पलायनवादाची निशाणी नाही, तर तो एका प्रगल्भ आणि धारदार शहाणपणाचा भाग आहे. आपण कुणाच्यातरी आयुष्यातली 'अडचण' बनून राहण्यापेक्षा, स्वतःच्याच नजरेत थोडे उंच झालेले कधीही चांगले. लोक म्हणतात की नाती टिकवायला हवीत, पण कोणाच्यातरी सुखाच्या आड येऊन टिकवलेले नाते म्हणजे निव्वळ एक जिवंत प्रेत असते. समोरच्याच्या डोळ्यातला तो संकोच, त्याच्या बोलण्यातला तो कोरडेपणा आणि तुमच्या उपस्थितीमुळे अचानक बदलणारे तिथले वातावरण... हे सगळे डोळ्यांना स्पष्ट दिसत असतानाही जे लोक तिथेच रेंगाळतात, ते स्वतःचाच अपमान करत असतात. नेमाडेंच्या भाषेत सांगायचे तर, हा जगाचा पसारा असाच आहे, इथे प्रत्येकाला आपापली जागा शोधायची असते आणि दुसऱ्याच्या जागेवर अतिक्रमण न करता जगता आले पाहिजे.
आपल्यामुळे कोणाला त्रास होतोय ही जाणीव माणसाला आतून हलवून सोडणारी असावी. तिथे अहंकार बाजूला पडावा आणि एक प्रकारची विरक्ती यावी. तिथून निघताना मनात कोणताही आकस, राग किंवा सूडबुद्धी नसावी. उलट, 'आपण निघालो हेच बरे झाले' अशी एक शांत, संथ जाणीव मनात उरावी. रेल्वे स्टेशनवर सुटून गेलेल्या गाडीकडे जसे आपण पाहत राहतो, तसेच त्या सोडून आलेल्या जागेकडे कोरड्या डोळ्यांनी पाहता आले पाहिजे. कारण शेवटी हे आयुष्य आहे, इथे आपण एकटेच आलो आहोत आणि एकटेच जाणार आहोत. मग कोणाच्यातरी नावडत्या चौकटीत स्वतःला बळजबरीने फिट करण्याचा हा केविलवाणा प्रयत्न कशासाठी..? क्षणभरही न थांबता निघून जाणे, हेच त्या क्षणाचे आणि स्वतःचे सर्वोच्च सत्य असते.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
