यंत्रवत मानवी जीवन... ❤️‍🩹🫂

आयफोनच्या या लखलखत्या काचांमागून आणि चकचकीत शोरूमच्या दारातून बाहेर पडलेली ही रांग म्हणजे आपल्या सामूहिक मानसिक दिवाळखोरीचं ढळढळीत प्रदर्शन आहे. ही रांग पाहिल्यावर मला एकाएकी माझ्या लहानपणीच्या त्या सरकारी रेशन दुकानाचा उग्र, कोंदट वास आला. त्या काळाची आणि आजची तुलना करताना मन फार‌ कासावीस होऊन जातं. रेशनच्या दुकानातली ती रांग जगण्याच्या आदिम, नग्न संघर्षातून निर्माण झाली होती. तिथे पोटाची भूक होती, गरीबीची लाचार हतबलता होती. पण आजची ही नवश्रीमंतांची रांग..? ही तर चंगळवादाने सडलेल्या मेंदूंची आणि आत्मसन्मान हरवून बसलेल्यांची स्टेटस नावाच्या भुताने झपाटलेली रांग आहे..! काय लायकी आहे आपली..? हा निव्वळ देशी संस्कृतीचा पोकळपणा आणि पाश्चात्त्य बाजारपेठेने आपल्या गळ्यात मारलेला एक महागडा गळफास आहे. कालपर्यंत जे रेशनकार्ड आमच्या जगण्याचा आधार होतं, त्याची जागा आज या दीड लाख रुपयांच्या काचेच्या तुकड्याने घेतली आहे. त्या काळी दुकानदार वजन कमी भरेल का, रॉकेल व्यवस्थित देईल का, म्हणून आम्ही डोळ्यात तेल घालून उभे असायचो. आज ही सुटाबुटातली इंग्रजाळलेली पिढी कॉर्पोरेट मालकांच्या दारात, माझ्या रंगाचा आणि जीबीचा मॉडेल संपणार तर नाही ना..? या भीतीने लाळ गाळत उभी आहे त्या बर्गंडी रंगाने तर काय वेडच लावलं आहे म्हणं. इथं यांच्या बरगड्या दिसू लागल्या त्याचं मात्र काहीच सुख दुःख नाही. दोन्ही रांगांमधली हतबलता सारखीच आहे, पण आजची हतबलता अधिक किळसवाणी आहे कारण ती विकत घेतलेली गुलामी आहे. ज्या देशात आजही कित्येक शेतकरी निसर्गाच्या आणि कर्जाच्या दुष्टचक्रात अडकून फाशी घेतायत, लाखो पोरांना कुपोषणानं ग्रासलंय, कोट्यवधी लोकं मोफत धान्य घेऊन आपलं जगणं जगत आहेत, त्याच देशातल्या महानगरांमध्ये एका फोनसाठी फुटपाथवर रात्र काढणारी ही पिढी पाहिली की आपल्या तथाकथित प्रगतीची शिसारी येते. ही पोरं फोन विकत घेत नाहीयेत, तर स्वतःचं उरलंसुरलं माणूसपण आणि विवेक त्या बहुराष्ट्रीय कंपनीच्या गल्ल्यात जमा करतायत. तंत्रज्ञानाच्या नावाखाली चाललेला हा नवा सांस्कृतिक आणि आर्थिक सुळसुळाट आपल्याला कोणत्या थराला घेऊन जाणार..? रेशनच्या रांगेत किमान भुकेची प्रामाणिकता होती, पण या आयफोनच्या रांगेत फक्त आणि फक्त दिखाऊपणाची, सुखाभासाची नग्न स्पर्धा आहे. आपण जगणं विसरून फक्त उपभोगवादी यंत्र बनलोय, हेच या लांबच लांब रांगेचं अंतिम आणि कटू सत्य आहे.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

नातं जन्मांतराचं... ❤️‍🩹🫂

माझं हे असं चाललेलं असतं सतत. शब्दांच्या मागे धावणं आणि त्यांच्यातच अडकून पडणं. माझ्या आजूबाजूची माणसं म्हणत असतात की, काय हा याचा वेडेपणा. उगाच काहीतरी लिहित असतो, गंभीरपणे विचारलं तर सारे काही मनाचे खेळ म्हणून मोकळा होतो. मुळात हे असले उद्योग करायचेच कशाला. पण त्यांना कसं कळावं की शब्दांसारखं या जगात दुसरं कोणतंच मूल नसतं. स्वतःच्या पोटच्या पोराचं एकवेळ ठीक आहे, ते तुमचं ऐकेल, नाहीतर बंड करून उठेल, निघून जाईल कुठेतरी हुंदडायला. पण हे शब्द..? हे शब्द एकदा कागदावर जन्माला आले, की ते कायमस्वरूपी तुमचेच होऊन जातात. ते कधी म्हातारे होत नाहीत. त्यांना कधीच मरणही येत नाही. ते तुमचं नाव घेऊन युगायुगांचा प्रवास करतच राहतात. म्हणूनच वाटतं, शब्दांसारखं निखळ, निष्पाप आणि अमर मूल या जगात दुसरं कोणतं असूच शकत नाही.

आणि लेखक..? लेखक हा या जगातील सर्वात अगतिक, पण तरीही सर्वात मोठा बाप आहे. बाप जसा आपल्या मुलाच्या पाठीशी उभा राहतो, त्याला घडवतो, त्याच्यावर संस्कार करतो, तसाच लेखक या शब्दांना संस्कारित करत असतो. आपली संस्कृती, आपली माती, आपल्या जगण्यातले सगळे ओरखडे तो त्या शब्दांच्या अंगावर कोरत राहतो. एखाद्या पोराला जशी भूक लागते, तशी या शब्दांनाही अर्थाची भूक लागते. लेखक स्वतःचं रक्त आटवून, स्वतःचं जगणं पणाला लावून त्या शब्दांना अर्थाचं अन्न भरवत असतो. हा बाप कधीकधी निष्ठुर वाटेल, कारण तो शब्दांची छाटणी करतो, त्यांना घासूनपुसून टोकदार बनवतो. पण त्यामागे त्याची एकच धडपड असते, माझं हे अपत्य या जगाच्या बाजारात टिकून राहिलं पाहिजे.

आजकालच्या या भिकारड्या, उथळ जगात लोक नुसतेच ओरडतात. शब्दांचा बाजार मांडलाय प्रत्येकाने. ज्याला त्याला वाटतं, आपण खूप बोलतोय, खूप लिहितोय. पण त्या लिहिण्यात मातीचा वास कुठाय..? त्यात ती अस्सल देशी जगण्याची वेदना कुठाय..? सगळेच जण कुठल्यातरी पाश्चात्त्य सिद्धांताची उसनवारी करून आपली दुकानदारी चालवताहेत. मला या सगळ्याचा उबग येतो कधीकधी. आपण आपल्याच भाषेची, आपल्याच संस्कृतीची इतकी प्रतारणा कशी करू शकतो..? भाषा ही काही नुसतं संवादाचं साधन नाहीये, ती आपल्या पूर्वजांनी आपल्याला दिलेली शिदोरी असते. ती शिदोरी नीट जपून, पुढच्या पिढीच्या हातात सुपूर्द करणं हेच तर या बापाचं, म्हणजेच लेखकाचं खरं कर्तव्य असतं.

जेव्हा मी लिहायला बसतो, तेव्हा मला माझ्या अवतीभवतीचे सगळे कोलाहल बंद झाल्यासारखे वाटतात. मला दिसतात ती फक्त ही माझी मुलं... माझे शब्द.! ते माझ्याकडे डोळे लावून बघत असतात, जणू काही विचारताहेत, बाबा, आज आम्हाला कुठल्या जगात घेऊन जाणार.? मग मी त्यांच्या अंगावरून मायेने हात फिरवतो. मग ते शब्द नुसते शब्द राहत नाहीत. ते त्यांचं खरंखुरं आयुष्य जगायला लागतात. ते रडतात, ते हसतात, ते बंड करतात. मी कदाचित उद्या नसेन, माझं हे म्हातारं होत चाललेलं शरीर थकलेले असेल, पण माझे हे शब्द, हे माझं मूल या विश्वाच्या पाठीवर कायम जिवंत राहील. हीच तर एका लेखकाची खरी कमाई असते.

या जगात बापाचं स्थान नेहमीच उपेक्षित राहिलंय. आईचं मोठेपण सगळीकडे गायलं जातं, आणि ते अगदी योग्यच आहे. पण बापाचं ते आतल्या आत जळणं, त्याचं ते मूकपणे कुटुंबाला सावरणं कोणाला दिसत नाही. लेखकही असाच असतो. तो समाजाच्या सगळ्या जखमा आपल्या छातीवर झेलतो, आतल्या आत कुढतो, पण जगासमोर आणतो ते फक्त त्याचे शब्द. हे शब्द म्हणजेच त्याचं अपत्य, जे त्याच्या नंतरही त्याचं अस्तित्व जिवंत ठेवतं. म्हणूनच मी पुन्हा म्हणेन, शब्दांसारखं दुसरं कोणतंच पवित्र मूल नाही आणि या शब्दांना जन्म देणाऱ्या लेखकासारखा दुसरा कोणताच थोर बाप नाही. हे नातं जन्मांतराचं आहे, ते कधीच तुटणार नाही.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

होय... मी माधुरी उर्फ महादेवी बोलतेय... ❤️‍🩹🫂

रात्र झालीय..‌ आजूबाजूला थोडाफार उजेड आहे.. आज का कुणास ठाऊक, पण अधूनमधून कानावर पडणारी रातकिड्यांची किरकिर मला फार भयावह वाटते आहे.. आणि मी माझ्या पायला बांधलेल्या एका दोरीकडे पाहण्यात हरवून गेलेली आहे. होय, मी माधुरी. लोक मला प्रेमाने, श्रद्धेने महादेवी म्हणतात. काल मध्यरात्री माझं कोल्हापुरात, माझ्या जुन्या नांदणी मठात परत स्वागत झालं. फुलांचा वर्षाव झाला, आरत्या ओवाळल्या गेल्या, फटाके वाजले आणि शेकडो लोकांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू उभे राहिले. माणसांचा हा उत्सव पाहून मला एकाच वेळी हसूही येत होतं आणि डोळ्यांतलं पाणी लपवावंसंही वाटत होतं. कारण या माणसांना वाटतंय की माझी घरवापसी वगैरे झाली आहे, पण मला माहिती आहे की माझं पुन्हा एकदा भयाण बंदीवासात आणि पर्यायाने जीवघेण्या एकाकी आयुष्यात रूपांतर झालं आहे.

वनतारा मध्ये जाण्यापूर्वीचं माझं आयुष्य काय होतं..? तब्बल तीन दशकं मी एकाच सिमेंटच्या गोठ्यात, एका जागी साखळदंडाने बांधलेली उभी होते. पायात किरकोळ जखमा, वेदनांनी शरीर पोखरलं होतं. सणासुदीला, मिरवणुकीत पाठीवर अंबाऱ्या ठेवून चालताना माणसांना फक्त माझं वैभव दिसत होतं, पण माझ्या मनाला शरीराला होणा-या अदृश्य वेदना मात्र कोणालाही दिसत नव्हत्या. मी एक जिवंत प्राणी असूनही त्या मठात केवळ एक धार्मिक वस्तू बनून राहिले होते. एकाकीपण काय असतं, हे मला त्या अंधाऱ्या खोलीने शिकवलं होतं. त्यानंतर कोर्टाच्या आदेशाने मला गुजरातच्या वनतारा मध्ये नेण्यात आलं. तिथं गेल्यावर पहिल्यांदा मला कळलं की, पायात साखळदंड किंवा एखादी जाडजूड दोरी बांधलेली नसणं म्हणजे काय असतं.‌! तिथे मातीचा स्पर्श माझ्या पायांना झाला. आजूबाजूला हिरवेगार वृक्ष, पाण्याचे मोठे तलाव आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे माझ्यासारखेच इतर सवंगडी मला भेटले. तिथल्या डॉक्टरांनीही नांदणी मठाप्रमाणेच माझ्या जखमांवर मलम लावला, माझ्या पायांवर उपचार केले. पण का कुणास ठाऊक, उपचार घेत असताना इथं फार फार वेगळा अनुभव येत होता, मनाला पर्यायाने शरीराला फार फार बरं वाटत होतं. मोकळं आकाश कसं असतं आणि हवेतली झुळूक अंगावर घेताना किती आनंद होतो, हे मला तिथे उमगलं. मी विसरूनच गेले होते की निसर्गाने मला जंगलाचा राजा बनवलं आहे, माणसांच्या मठातली शोभेची बाहुली नाही. तिथला तो बदल मला हवाहवासा वाटत होता, कारण तिथं माझ्या अस्तित्वाला आदर होता, वासना नव्हती.

पण माणसाचं मन फार विचित्र असतं. त्याला दुसऱ्याचं सुख बघवत नाही, विशेषतः तेव्हा, जेव्हा त्या सुखावर त्याचा ताबा नसतो. मी नांदणी मठात सुखी नव्हते असं काही नाही, पण आता मात्र मला इथं वनतारा मध्येच राहावंसं वाटू लागलं होतं. पण माझ्या या मनस्थितीची, माझ्या मताशी कोणालाही काहीही देणंघेणं नव्हतं. मग राजकारण म्हणा किंवा आणखी काही म्हणा, मला त्या मोकळ्या वातावरणातून पुन्हा त्या बंदीवासात आणण्यासाठी इकडे कोल्हापुरात आंदोलने सुरू झाली. मोर्चे निघाले, उपोषणं झाली. कुणी याला अस्मितेचा प्रश्न बनवला, तर कुणी याला राजकीय रंग दिला, तर कुणी याला मुंबई महाराष्ट्रापासून वेगळी करण्याचा डाव म्हणून मोकळं झालं. मला माणसासारखं बोलता येत नसल्याने मी हा सगळा पोरखेळ शांतपणे पाहत होते. आमची हत्तीण आम्हाला परत द्या, म्हणून घोषणाबाजी ही झाली. मला सांगा, मी तुमची मालमत्ता कधीपासून झाले..? निसर्गाने मला जन्माला घालताना तुमच्या नावाचा सातबारा माझ्या कपाळावर लिहिला होता का..?

तब्बल ४०९ दिवसांनंतर कोर्टाच्या आणि कमिटीच्या आदेशाने मला परत आणण्यात आलं. राजकारण्यांनी याचे श्रेय लाटायला सुरुवात केली. मठात माझ्यासाठी स्विमिंग पूल बांधला, सोयी केल्या असं सांगितलं जातंय. पण खरं सांगू..? त्या सोयी माझ्या सुखासाठी नाही, तर माणसांनी स्वतःचा हट्ट पूर्ण केल्याच्या समाधानासाठी आणि दाखवण्यासाठी केल्या आहेत. खरंच... जर मला बोलता आलं असतं, तर मी त्या मिरवणुकीत, त्या गर्दीत ओरडून विचारलं असतं की, का आणलंत मला परत..? तुमच्या देवाच्या दर्शनाला माझ्या पायातल्या बेड्यांची गरज का लागते..? तुमची भक्ती माझ्या स्वातंत्र्यापेक्षा मोठी कशी आणि कधी झाली..? पण मी बोलू शकत नाही. मी मुकी आहे. म्हणून मी पुन्हा एकदा गुपचूप उभी आहे. पाठीवर फुलांचा वर्षाव झेलत, पायात पुन्हा तोच अदृश्य धागा बांधून. माणसाने मला मठाची #महादेवी तर बनवलं, पण माझं हत्ती असण्याचं जिवंतपण , मला हवंहवंसं वाटणारं माझं स्वातंत्र्य मात्र कायमचं हिरावून घेतलं.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

न पाठवलेलं पत्र... ❤️‍🩹🫂

 प्रिय 🌼🌼🌼

खूप खूप प्रेम ❤️🫂

हे पत्र तुला कधी मिळेल, किंवा मी ते कधी पाठवू शकेन का, ते काय माहीत नाही. पण आज मनातली घुसमट कागदावर उतरवल्याशिवाय गत्यंतर नव्हतं. म्हणून हा खटाटोप..! 

खरं सांगू... आज तुझी खूप खूप आठवण येतेय गं. माझ्या समोर मोबाईल पडलाय. त्यात तुझा नंबर सेव्ह आहे. आणि तो नंबर मी आज शेकडो वेळा पाहिला असेल, पण स्क्रीनवर बोट टेकवून 'कॉल' करण्याची हिंमत काही केल्या होत नाहीये. खरंच... तंत्रज्ञानाने माणसाला किती जवळ आणलंय ना..? बोटाच्या एका स्पर्शाने मी तुझ्याशी जोडला जाऊ शकतो. पण मनाच्या ज्या अंतरावर आपण आज जाऊन पोहोचलोय, तिथून मागे फिरणं आता केवळ अशक्य वाटतंय.

या सगळ्याला कारणीभूत आहे, आपल्यात झालेला तो अबोल्याचा करार.!

त्या दिवशी आपण दोघांनी किती सहज ठरवून टाकलं की यापुढे एकमेकांशी बोलायचं नाही. जणू काही शब्दांचे पूल तोडले की भावनांचे प्रवाह आपोआप सुकतील.! माणूस नाती तोडू शकतो, पण आठवणींना कसं विसरणार..? आणि बहुतेक म्हणूनच आज त्या कराराची आभासी पण खरीखुरी बंधनं माझ्या काळजाला अक्षरशः कापून काढत आहेत.

मला तुझ्याशी खूप खूप बोलावंसं वाटतंय. अगदी काहीही... पूर्वीसारखं निरर्थक, पण तरीही आपल्यासाठी खूप महत्त्वाचं असणारं. आज दिवसभरात काय घडलं, हवामान कसं आहे, किंवा अगदी सहज एखादा जुना विनोद... जे आपण तासनतास बोलत बसायचो. पण आता तुझ्या त्या मोबाईल नंबरकडे बघताना हाताला कंप सुटतो. हा कसला अहंकार आणि हा कसला स्वाभिमान, जो एका फोन कॉलपेक्षाही मोठा ठरतोय..?

कधी कधी मनात येतं, तूही अशीच मोबाईल हातात धरून बसली असशील का..? त्या पलीकडच्या शांततेत तुझाही श्वास कोंडत असेल का..? की तू या कराराचं पालन माझ्यापेक्षा जास्त प्रामाणिकपणे करते आहेस..? काही वेळा संवाद संपतो, तिथेच खरी घुसमट सुरू होते.

हा अबोला म्हणजे एक प्रकारची शिक्षा आहे, जी आपण स्वतःच स्वतःला सुनावली आहे. आपण दोघंही एकाच समुद्राच्या दोन वेगवेगळ्या किनाऱ्यावर उभे आहोत. पाणी तेच आहे, लाटाही तशाच आहेत, पण मधलं अंतर कापायची हिंमत मात्र आपल्यात नाहीये.

माहिती नाही हा अबोला कधी आणि कसा संपणार. पण आज, या क्षणी, तुझी आठवण माझ्या मनाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात दाटून आली आहे. तुला फोन करण्याचा विचार करतो, हात फोनकडे जातो, आणि अचानक मी पुन्हा हात मागे घेतो. त्या कराराच्या भिंती इतक्या उंच आणि बळकट असतील असं मला कधीच वाटलं नव्हतं गं.

तू जिथे आहेस, तिथे सुखी असावीस आणि नक्की असशीलच. पण मनातली ही हुरहूर आणि हा न लावलेला फोन... बहुतेक माझ्या आयुष्यातील एक कायमचा अनुत्तरीत प्रश्न बनून राहणार, हे मात्र नक्की.

फक्त तुझाच...

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

माझं सर्वस्व तू..... ❤️‍🩹🫂

या जगाचा एक नियम आहे, माणसाला स्वतःचं मन वाचता येत नाही आणि समोरच्याला ते कधी कळत नाही. तिने मला जेव्हा तो प्रश्न विचारला ना, तेव्हा काही क्षणांसाठी माझा श्वास काळजात अडकून पडल्यासारखं वाटलं मला. तिचा तो प्रश्न अगदी साधा होता, असा कसा रे तू..? वर्षानुवर्षे इतका कसा काय अगदी साचेबद्ध जगत आला आहेस..? तुझी काही स्वप्नं, महत्त्वाकांक्षा वगैरे आहेत की नाही रे..? हा प्रश्न ऐकताना चेहऱ्यावर हसू आणणं, हे या जगातलं सगळ्यात कठीण काम असावं. माणूस स्वतःचे अश्रू लपवू शकतो, पण स्वतःची शून्य अवस्था लपवू शकत नाही. माझी नेमकी तीच अवस्था झाली होती.

मी किती दुर्दैवी ना..? ज्या व्यक्तीला मी माझ्या जगण्याचं केंद्र मानलं, जिच्या अस्तित्वाभोवती माझ्या आयुष्याचा आख्खा परिघ फिरत राहिला, तीच मला माझ्या महत्त्वाकांक्षेबद्दल विचारत होती. ज्या डोळ्यांत मी माझं संपूर्ण आयुष्य पाहिलं, त्याच डोळ्यांना माझ्यातली स्वप्नं दिसली नाहीत.

माझं चुकलं कुठे..? मी तिलाच माझं एकमेव स्वप्न मानलं, हीच माझी सगळ्यात मोठी चूक ठरली काय..? तिला वाटलं की मी साचेबद्ध जगतोय. सकाळी उठणे, कामावर जाणे, संध्याकाळी परतणे हा दिनक्रम तिला साचेबद्ध वाटला. पण तिला कसं सांगू की, या रोजच्या रहाटगाडग्यातून तावूनसुलाखून निघताना, माझं मन फक्त तिच्या एका सुहास्य चेहऱ्यासाठी धडपडत होतं. माझी महत्त्वाकांक्षा काय होती..? तर तिच्या आयुष्यातला प्रत्येक कठीण प्रसंग सोपा करणे. माझं स्वप्न काय होतं..? तर तिच्या चेहऱ्यावरचं हसू कधीही सुटू नये, एवढंच. पण प्रेम ही अशी गोष्ट आहे, जी जास्त झाली की लोकांना तिची किंमत उरत नाही. अतिपरिचयात अवज्ञा म्हणतात ना, तसंच काहीसं होतं हे. 

मी तिच्यासाठी उपलब्ध राहिलो, म्हणून मी साचेबद्ध झालो. मी तिच्या सुखाचा विचार केला, म्हणून मी महत्त्वाकांक्षाहीन झालो. कधी कधी वाटतं, माणसाने स्वतःसाठी जगावं. पण ज्याला स्वतःची वेगळी ओळखच निर्माण करायची नव्हती, ज्याला फक्त कुणाच्या तरी हसण्याचं कारण व्हायचं होतं, त्याने आता कुठे जावं..? तिच्या या प्रश्नाने मला आरशासमोर उभं केलं. पण त्या आरशात मला माझा चेहराच दिसला नाही, कारण तिथेही तिचीच प्रतिमा उमटली होती. तिच्या या प्रश्नावर मी गप्प राहिलो. कारण काही प्रश्नांची उत्तरं नसतात, आणि असली तरी ती शब्दांत मांडता येत नाहीत. 

काही माणसं अशी असतात, ज्यांच्याशी भांडताही येत नाही आणि ज्यांच्याशिवाय जगताही येत नाही. तिला वाटलं मी गप्प बसलो कारण माझ्याकडे सांगण्यासारखं काही नव्हतं. पण तिला काय माहीत, मी त्या क्षणी माझ्या आतल्या आत कोसळत चाललेल्या एका साम्राज्याचा शांत प्रेक्षक होतो. माझं ते साम्राज्य, ती स्वतःच होती. आजवर वाटायचं की प्रेम माणसाला पूर्ण करतं. पण आज कळलं, अतिप्रेम माणसाला इतकं रिकामं करून टाकतं की, समोरचा माणूस जेव्हा तुमच्या अस्तित्वावर प्रश्नचिन्ह उभा करतो, तेव्हा तुमच्याकडे स्वतःचा बचाव करायला साधे शब्दही उरत नाहीत. 

तिने विचारलेली ती स्वप्नं, त्या महत्त्वाकांक्षा... आता मी कुठून आणू..? माझं जे काही होतं, ते तर तिच्याच नावावर लिहून मोकळा झालो होतो ना मी..! आता शिल्लक उरला आहे तो फक्त हा कोरडा साचा, आणि त्यात कोंडलेला फक्त आणि फक्त तिच्याचसाठी वेडा असणारा एक श्वास.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

कोंडमारा... ❤️‍🩹🫂

खरं सांगू का, माणसाच्या सगळ्यात जवळ असतं ते त्याचं स्वतःचं माणूस. अगदी एका हाताच्या अंतरावर. इतकं जवळ की मनात विचार यायच्या आधी तो समोरच्याच्या चेहऱ्यावर दिसावा. पण जेव्हा त्याच माणसाला सांगावं लागतं की, अरे, मला श्वास घ्यायला त्रास होतोय, तेव्हा समजायचं की अंतर हाताचं नाही, तर युगांचं पडलंय. नाती ही जोडायची असतात, ओढायची नसतात. मी मात्र ती ओढत राहिलो, अगदी प्रामाणिकपणे. पण प्रामाणिकपणाचा एक नियम आहे, तो दोन्ही बाजूंनी असावा लागतो. एका बाजूने चालणारा प्रामाणिकपणा नातं टिकवू शकत नाही, तो फक्त एकतर्फी अट्टाहास ठरतो. मी माझ्या परीने या नात्यातली गुंतवणूक शंभर टक्के ठेवली. प्रेम दिलं, विश्वास दिला, आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे माझा वेळ दिला. मला वाटलं होतं, शब्दांशिवाय समजेल तुला माझं मन. पण इथे तर ओरडून सांगितलेला श्वासही तुझ्या कानांपर्यंत पोहोचत नाहीये. माणूस नात्यात कधी हरतो माहितीये..? जेव्हा त्याला हक्काच्या माणसासमोरही स्वतःचा कमकुवतपणा सिद्ध करावा लागतो. 'मला त्रास होतोय' हे सांगणं म्हणजे याचक होण्यासारखं आहे. आणि प्रेमात भीक मागून मिळालेला श्वास काय कामाचा..? नाती ही मोकळा श्वास घेण्यासाठी असतात, गळा आवळण्यासाठी नाही. पण आजकाल आपली सोय इतकी महत्त्वाची झाली आहे की, बाजूच्या माणसाचा कोंडमारा पाहायला कुणाकडे वेळच नाही. मी तुला दोष देत नाहीये, कदाचित दोष माझाच आहे. मीच अपेक्षांचं एक असं जाळं विणलं, ज्यामध्ये मी स्वतःच अडकून पडलो. तुला वाटलं मी सुखात आहे, कारण मी कधी तक्रार केली नाही. पण सुखाचा आव आणणं आणि खरोखर सुखी असणं, यात फार मोठा फरक असतो. एका हाताच्या अंतरावर राहूनही जर आपण एकमेकांचे नि:श्वास ऐकू शकत नसू, तर त्या सहवासाला काय अर्थ आहे.? हा एकतर्फी प्रवास आता थांबवायला हवा, असं मन सारखं सांगत असतं. पण बुद्धी आणि मनाच्या या लढाईत नेहमी मनच हरतं. कारण मनाला नात्याची ओढ असते आणि बुद्धीला वास्तवाची जाण. मी आजही त्याच हाताच्या अंतरावर उभा आहे, या आशेने की कधीतरी तुझी नजर माझ्याकडे वळेल. पण वास्तव हेच आहे की, मी एकटाच या नात्याचा डोलारा सांभाळतो आहे. एकतर्फी नातं निभावणं म्हणजे जळत्या घरात पाण्याचा हंडा घेऊन बसण्यासारखं आहे, घर तर जळतच असतं, फक्त आपण विझवण्याचा आभास निर्माण करतो.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

आपली माणसं... ❤️‍🩹🫂

एक माणूस म्हणून जगताना आपण किती वेडे असतो ना. ज्यांना आपण अगदी जीवापाड जपतो, त्यांच्या सुखात आपलं सुख शोधत राहतो. त्यांच्या डोळ्यातलं साधं पाणीही आपल्याला सहन होत नाही, म्हणून आपण स्वतःचे डोळे कोरडे ठेवून हसायला शिकतो. त्यांना खुश ठेवण्याच्या नादात आपण स्वतःच्या आनंदाचे दररोज लचके तोडत राहतो. पण गंमत बघा, एके दिवशी जेव्हा अगदी अकस्मात आपल्याभोवती गर्द गर्द काळोख पसरतो, तेव्हा आपल्याला आपण जीवापाड जपलेली, जीव लावलेली ही माणसं कुठेच दिसत नाहीत. आणि हे असं नेहमीच घडत असतं, पण आपण मात्र आपली माणसं.. आपली माणसं म्हणून दुर्लक्ष करत राहिलेले असतो. अशावेळी निराश मनात विचार येऊन जातो की, आपण ज्यांच्यासाठी काळजाचं पाणी केलं, त्यांना आपली साधी काळजी असेलच असं काही नसतं.! आपण ज्यांच्यासाठी उपलब्ध असतो, ते आपल्याला फक्त गृहीत धरत असतात. हा विचार सुरुवातीला मनाला टोचतो, काळीज चिरत जातो. आपण ज्यांच्या दुःखात धावून गेलो, ते आपल्या एकाकीपणाच्या वेळी कुठेच नाहीयेत, ही जाणीव फार त्रासदायक. माणूस समजून घेतला की जगणं सोपं होतं, आणि माणसाकडून अपेक्षा ठेवणं सोडलं की आयुष्य सुंदर होतं. खरंतर ही समज सहजासहजी आणि लवकर येत नाही, आणि जेव्हा येते तेव्हा समजून जावं की मॅच्युअर होण्याकडे आपली वाटचाल सुरू झाली आहे. ही मॅच्युरिटी म्हणजे काही वय वाढणं नव्हे, तर नात्यांचा पोकळपणा उघड्या डोळ्यांनी स्वीकारण्याचं धाडस.! मला आता राग येत नाही कोणाचा, ना कोणती तक्रार उरलीये. मी कोणासाठी काय केलं, हे महत्त्वाचं नाहीच, मी ते मनापासून केलं, हा माझा आनंद होता. समोरच्याने त्याची किंमत नाही ठेवली, हा त्याचा स्वभाव झाला. आपण कोणाच्या आयुष्यात हक्काची जागा निर्माण करू शकत नाही, जर समोरच्याला तिथे आपल्याला ठेवायचंच नसेल. बरोबर ना.!?

ऋतू बदलतात तशी माणसंही बदलतात, हे निसर्गाचं चक्र आहे. आपण मात्र हट्टाला पेटून जुन्याच पानांना झाडावर टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. पण आता मी ठरवलंय, स्वतःला जपायचं. दुसऱ्यांच्या काळजीपोटी स्वतःचा जीव जाळणं आता थांबवायचं. याचा अर्थ असा नाही की मी प्रेम करणं सोडून देईन. प्रेम तर मी करेन, पण आता त्यात अपेक्षेचा ओझं नसेल. कोणी विचारपूस केली तर ठीक, नाही केली तरी मी माझ्या आनंदात मग्न राहीन. शेवटी, आयुष्य हे स्वतःच्या अटींवर जगायचं असतं. दुसऱ्यांच्या प्रतिसादावर जर आपलं सुख अवलंबून असेल, तर आपण कधीच सुखी होऊ शकणार नाही.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

आतला आवाज... ❤️‍🩹🫂

खरं सांगायचं तर गळ्यात आधीच शेकडो पिढ्यांचे सुतळीचे तोडे बांधून फिरणाऱ्या या समाजात, माणसाने स्वतःच्या मनस्थितीनुसार लिहिणं हाच एक मोठा गुन्हा ठरवला गेलाय. पण मला त्याची पर्वा नाही. जशी मनस्थिती असेल, तसंच मी लिहित जातो. समोर कागद दिसला की मनातली जी काही तळमळ, जशी आहे तशीच्या तशी, कधी सुसाट तर कधी अगदीच संथ पण जिवंतपणे उतरवणं एवढंच मला ठाऊक आहे. आता या माझ्या लिहिण्याला कोणी निगेटिव्ह म्हणतं, कोणी पॉझिटिव्ह म्हणतं, कोणी फालतुगिरी म्हणतं, तर कुणी रिकामटेकड्याचे बिनकामी उद्योग असंही म्हणतं. कुणी कुणीतरी तर आपापल्या सिद्धांतांची मोजपट्टी लावून फुटकळ समीक्षाही करून टाकतं. कुणाला ते कमालीचं आवडतं, तर कुणाच्या सुशिक्षित, पांढरपेशा अभिरुचीला ते अजिबात आवडत नाही. परंतु मला या दोन्ही टोकांच्या माझ्या गालावर धडाधड पडणा-या थपडांशी काहीही देणंघेणं नसतं. या असल्या पोकळ शिक्क्यांनी लेखकाचं मूळ देशी संचित कधीच बदलत नसतं. आपल्याकडे ही जी एक सोकावलेली मध्यमवर्गीय अभिरुची आहे ना, तिला सगळं काही कसं अगदी गुळगुळीत, शिस्तबद्ध आणि नजरेला आणि कानाला रूचेल असं त्यांच्या सोयीचं पाहायची, ऐकायची सवय झाली आहे. थोडे जरी खरेखुरे, उघडेबंब शब्द आले की यांची संस्कृती धोक्यात येते. पण लेखक म्हणजे काही कोणाच्या दिवाणखान्यातली शोभेची बाहुली नाही, की जिने लोकांच्या आवडीनिवडीनुसारच स्वतःचे सूर लावावेत. मी लिहितो कारण मला माझं मन हलकं करायचं असतं. ही जी काही रोजची जगण्याची फरपट आहे, अवतीभवतीचा हा जो विद्रूप काळ आहे, त्यातून येणारी घुसमट कुठेतरी प्रसवली पाहिजे म्हणून मी व्यक्त होतो. हा म्हणजे माझा एक निव्वळ आत्मशोध आहे, एक प्रकारचा जगण्याचा, जगणं शोधण्याचा, जगण्याचा आनंद शोधण्याचा खटाटोप आहे. कोणाचे रंजन करण्यासाठी किंवा कोणाकडून कौतुकाची थाप मिळवण्यासाठी हा प्रयत्न नाहीच मुळी. आता एखाद्याला वाटेल की, काय मुर्ख माणूस आहे हा, किती हा याचा विक्षिप्तपणा. पण हा विक्षिप्तपणा नाहीये, हा माझा खरेपणा आहे, माझा स्वभाव आहे. मनात जे आलं ते आहे तसंच, कोणतीही रंगरंगोटी न करता आहे तसं जगासमोर मांडणं यातच खरी हिंमत असते. लोक आपापल्या पूर्वग्रहांचे चष्मे लावून तुमच्या लेखनाचे अर्थ लावत बसतात. ज्याचा चष्मा जसा, त्याला तसा रंग दिसणार. त्यामुळे, जग काय म्हणतं याकडे पूर्ण दुर्लक्ष करून, आपल्या आतल्या आवाजाशी प्रामाणिक राहणं हेच लेखकाचं खरं कर्तव्य ठरतं. मन हलकं करण्यासाठी लिहिलेली एक साधी ओळही, एखाद्या पुरस्कारप्राप्त जाडजूड कादंबरीपेक्षा कैक पटीने श्रेष्ठ असते. कारण तिच्यात जिवंत माणसाच्या रक्ताचा आणि कष्टाचा वास असतो, पोकळ शब्दांचा बडेजाव नसतो. म्हणून जमेल तसं व्यक्त होत रहावं, आपल्याच अटींवर, आपल्याच भाषेत.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

सत्य...‌आपलं‌ आपलं ❤️‍🩹🫂

वय वाढत जाईल तसं आपली बाजू योग्य असूनही वाद घालत राहण्याची इच्छा हळूहळू मरत जातेय, ही जाणीव मला आतून पोखरत नाहीये, तर शांत करत जातेय. तरुणपणी रक्ताला उसळी असायची, समोरचा चुकत असेल तर त्याचे कान उपटून, तर्कशास्त्राचे शंभर दाखले देऊन आपणच कसे बरोबर आहोत, हे सिद्ध करण्यात एक अळवावरचा आनंद असायचा. जग बदलण्याची, माणसांना सुधारण्याची एक अनाठायी घाई असायची. पण आता जशीजशी डोक्यावरची पांढरी विरळ होत चाललीय, तसतसं लक्षात यायला लागलंय की, प्रत्येक जण आपापल्या अज्ञानाचा आणि पूर्वग्रहांचा एक किल्ला लढवत असतो. मी माझा कल्ला करून त्या किल्ल्याच्या भिंती पाडू शकत नाही. समोरच्याचा मूर्खपणा हा त्याचा अधिकार आहे आणि त्यात ढवळाढवळ न करणं हेच माझं शहाणपण आहे, हे मला आता मनोमन पटलंय. माझं सत्य हे काही विश्वाचं अंतिम सत्य नाहीये, आणि समोरच्याचं असत्य हे त्याचं तात्कालिक जगणं आहे. मग उगीच शब्दांना धार लावून, गळा सुकेपर्यंत ओरडून काय साध्य होणार..? वाद जिंकून माणूस हरण्यापेक्षा, वादातून संन्यास घेऊन स्वतःची, स्वतःच्या मनाची शांतता टिकवणं आता मला जास्त सोयीचं वाटू लागलं आहे. माझ्या आजूबाजूचे लोक आता मला कदाचित थकलेला, हरलेला किंवा भित्रा वगैरे म्हणतील ही, किंवा तसं समजतील ही. पण हा माझा पराभव नाहीये, हा माझ्या जगण्यातून आलेला तुटलेपणा आहे, जो आता मला निवांतपणाकडे घेऊन जातोय. आता मला कोणाच्या सर्टिफिकेटची गरज उरलेली नाही. मी योग्य आहे, हे फक्त माझं मला माहीत असणं माझ्यासाठी पुरेसं आहे.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

अधुरं स्वप्न... ❤️‍🩹🫂

काही दिवसांपूर्वी माझ्या शेजारच्या अगदी एका समवयस्क मित्राने चारचाकी वाहन खरेदी केलं. गल्लीतल्या माणसांना आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनाही या गोष्टीचं फार फार कौतुक वाटलं. त्याच दिवशी गल्लीतल्या बऱ्यापैकी सर्वांनी हार घालून, नारळ फोडून, नवीन वाहनाची पूजा केली. लहान मुलं गाडीभोवती आनंदाने नाचत होती. मोठी माणसं त्याच्या पाठीवर कौतुकाची थाप मारत होती. घरातल्या स्त्रियांच्या चेहऱ्यावरही एक वेगळाच अभिमान दिसत होता. त्या क्षणी माझ्या त्या शेजारच्या मित्राच्या चेहऱ्यावरचा आनंद पाहताना का कुणास ठाऊक, पण माझ्या मनाला एक वेगळ्याच प्रकारचं समाधान जाणवत होतं. खरंच... स्वप्नं पाहणं आणि ती पूर्ण करणं, यात किती मोठा आणि खडतर असा प्रवास असतो, हे फक्त तो प्रवास करणाऱ्या त्या व्यक्तीलाच चांगल्या प्रकारे ठाऊक असतं. रात्रीची झोप गहाण ठेवावी लागते. अनेक इच्छा माराव्या लागतात. कित्येक वेळा स्वतःच्या हौशींना कुलूप लावावं लागतं. तेव्हाच कुठे एखादं स्वप्न वास्तवाच्या अंगणात उभं राहतं. माझ्या हातात आलेल्या पेढ्याकडे मी बराच वेळ पाहत राहिलो. तेवढ्यात माझ्या अंतर्मनातून कुणीतरी हळूच हाक मारली... शरदराव... अहो शरदराव... तुम्ही सुद्धा आता त्याच्या वयाचेच आहात. पण आजवर तुम्ही असं कुठलं स्वप्न पाहिलंय आणि ते सत्यात उतरवलंय, काही आठवतंय का..? हा प्रश्न साधा होता, पण उत्तर देताना मनाचा संपूर्ण इतिहास उघडावा लागत होता. मी तो पेढा मुठीत घट्ट पकडला आणि तिथून काढता पाय घेतला. माझ्या घराची पायरी गाठली. त्या पायरीवर बसून मी त्या गाडीच्या सभोवती जमलेली गर्दी पाहत बसलो, आणि नकळत माझं मन बरीच वर्षे मागे निघून गेलं. स्वप्नं म्हटलं की मला तिच्याशिवाय दुसरं काहीच आठवत नाही. नाकातला शेंबूड अंगातल्या शर्टाला पुसण्याच्या आणि ढुंगणावर फाटलेली चड्डी ठिगळं लावून वापरण्याच्या वयात मी तिच्या प्रेमात पडलो होतो. त्या वयात मला प्रेमाचा अर्थ कळत नव्हता, पण तिचं असणं, हसणं, दिसणं हेच माझ्यासाठी सर्वस्व होतं, आणि माझ्या प्रत्येक दिवसाची सुरुवात नि शेवट तिला पाहूनच व्हायचा. ती दिसली नाही की कशातच मन रमायचं नाही, उगाच चिडचिड करत रहायचो. तिच्यासोबत दोन शब्द बोलण्यासाठी मी कितीतरी वेळा प्रयत्न केला, पण नेहमीच अपयश आलं. ती समोर नसताना गोळा केलेली सगळी हिंमत ती समोर आल्या आल्या एकदमच फुस्स होऊन जायची. मी तिच्यावर प्रेम करत होतो, पण तिला माझ्या प्रेमाची कल्पनाही नव्हती. प्रेम व्यक्त करण्याइतकं धाडस माझ्याकडे कधीच नव्हतं. आणि प्रेम विसरण्याइतकं कठोर मनही नव्हतं. म्हणून मी दोन्ही गोष्टी करू शकलो नाही. फक्त वर्षानुवर्षं तिच्यावर निःशब्द प्रेम करत राहिलो. ते एकच स्वप्न उराशी घेऊन जगत राहिलो. पण प्रेम करणं आणि प्रेम मिळवणं यात खूप खूप फरक असतो, ही गोष्ट मला कधी लक्षातच आली नाही. आणि जेव्हा ती गोष्ट माझ्या लक्षात आली, तेव्हा ती लग्नमंडपात बोहल्यावर उभी होती. त्या मंडपात तिच्या डोक्यावर पडणाऱ्या अक्षता दूरवर झाडाच्या आडोशाला थांबून हमसून हमसून रडत मी पाहत होतो. त्या दिवशी तिथं जमलेले लोक म्हणत होते, आज तिची एक नवीन भूमिका आणि नवीन संसार सुरू झाला. पण माझ्या आयुष्यात त्या दिवशी एक संसार सुरू झाला नव्हता, एक अख्खं आयुष्य संपलं होतं. त्या दिवसानंतर मी जगलो, पण कधीच पूर्वीसारखा जगलो नाही. काही जखमा भरून येत नाहीत. त्या फक्त आपल्या स्वभावाचा भाग बनून जातात. आजही कुणाचं स्वप्न पूर्ण झालेलं पाहिलं की मला आनंद होतो. कारण स्वप्न पूर्ण होण्याचं सुख मला मिळालं नसलं, तरी त्याची किंमत मला माहीत आहे. आज माझ्या शेजाऱ्याच्या अंगणात चारचाकी उभी आहे. माझ्या आयुष्याच्या अंगणात मात्र अजूनही तिच्या आठवणींची सावली उभी आहे. त्याच्या हातात गाडीची चावी आहे, माझ्या हातात अजूनही न उच्चारलेले काही शब्द आहेत, जे मला फक्त नि फक्त तिच्याशीच बोलायचे होते. तो आज पेढे वाटत होता, आणि मी माझ्या मुठीत एक पेढा घट्ट पकडून, आयुष्याने अपूर्ण ठेवलेल्या स्वप्नाचा शोक करत बसलो होतो. कधी कधी वाटतं की, देव प्रत्येकाच्या वाट्याला स्वप्नं देतो. फरक इतकाच असतो की, काहींच्या स्वप्नांना पंख मिळतात, आणि काहींच्या स्वप्नांना फक्त आठवणी. बहुधा मी त्या दुसऱ्या माणसांपैकीच एक असावा. माझ्या आयुष्याचा सर्वांत मोठा पराभव हा नाही की मला ती मिळाली नाही, माझ्या आयुष्याचा सर्वांत मोठा पराभव हा आहे की तिच्यानंतर दुसरं एकही स्वप्न पाहण्याची हिंमत माझ्यात उरलीच नाही.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

तुझी खूप आठवण येतेय गं.. ❤️‍🩹🫂

खरंतर ती माझ्या आयुष्याचा भाग नसतानाच, मी तिच्या इतका जास्त आहारी गेलो होतो की, कालांतराने ती जेव्हा खरोखरच माझ्या आयुष्याचा भाग झाली, तेव्हा माझ्याकडे मी तिला द्यावं असं काहीच उरलं नव्हतं. माझं सर्वस्व मी ती माझ्या आयुष्यात येण्याआधीच तिच्या नावावर करून बसलो होतो. माणसाने स्वतःसाठी स्वतःजवळ काहीतरी शिल्लक ठेवावं, पण प्रेमाच्या गणितात मात्र हा नियम लागू होत नाही.

जेव्हा कधी तिचा कॉल यायचा, तेव्हा मी फक्त तिला ऐकत रहायचो. तिच्या त्या बोलण्यात मी कुठेही नसायचो. तिच्या विश्वातल्या गोष्टी, तिच्या चिंता, तिचे आनंद या सगळ्यात माझा उल्लेखही नसायचा. पण तिला जे काही बोलावंसं वाटतंय, ते ती फक्त मला सांगायची, म्हणून मी ते तिचं बोलणं ऐकतच रहायचो, अगदी तासनतास. मला तिचे शब्द नाही, तर तिच्या अस्तित्वाचा तो आवाज ऐकायचा असायचा.

आणि जेव्हा कधी आमची भेट व्हायची, तेव्हा मी तिला फक्त डोळेभरून पाहत राहायचो. पाहणं आणि डोळेभरून पाहणं यात खूप फरक असतो. ती कधीच नजरेला नजर भिडवून बोलत नसायची. कदाचित तिला माझ्या नजरेतली ती अथांगता पेलवत नसावी. आणि मी मात्र फक्त तिच्या डोळ्यात टक लावून पाहत राहायचो.

माझं असं वेड्यासारखं पाहणं तिलाही जाणवायचं. तेव्हा ती हसून, थोडी सुखावून म्हणायची की, असं पाहत जाऊ नकोस रे, मला कसंतरी होतं. तिचं ते 'कसंतरी होणं' म्हणजेच तर प्रेम असतं. आणि मग लाजेने लाल होऊन ती दुसरीकडे पाहत बसायची. आणि मी..? मी पुन्हा तिच्याकडेच पाहत राहायचो.

तिच्या न पाहण्यातही मला तीच दिसायची. कधी कधी आमच्यात संवाद कमी आणि शांतताच जास्त असायची. पण ती शांतताही किती बोलकी होती, हे फक्त मलाच ठाऊक होतं. ती माझ्या आयुष्यात येऊनही मी रिकामा होतो, कारण तिला देण्यासाठी माझं 'मी'पण मी केव्हाच हरवून बसलो होतो.!🎭

#गंध_आठवणींचा #आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

Climate change is not a myth anymore... ❤️‍🩹🫂

नेपाळमध्ये काही दिवसांपूर्वी निसर्गाने जे काही रौद्ररूप दाखवलं, त्याकडे पाहून डोळे पांढरे व्हायची वेळ आली आहे. हिमालयाचा कडा कोसळला, तिबेटच्या सीमेवर हिमनदी फुटली आणि भोटे कोशी व त्रिशुली नद्यांनी जे काही तांडव मांडलं, त्यात शेकडो निष्पाप जीव क्षणात मातीआड झाले. तो हाहाकार, तो पाण्याचा प्रलय आणि ते वाहून जाणारे पूल-रस्ते टीव्हीवर बघताना अनेकांच्या काळजाचा थरकाप उडाला असेल. पण खरं सांगायचं तर, हा केवळ निसर्गाचा कोप नाही, तर मानवाच्या अवाढव्य अहंकाराला निसर्गाने दिलेली एक चपराक आहे. तिथं आणि आसपासच्या प्रदेशात चीनच्या काय काय हालचाली आणि कुरापती सुरू आहेत हे काही जगापासून लपलेलं नाहीये. आपल्याला वाटतं की आपण निसर्गाला जिंकलंय. हिमालयाच्या कुशीत मोठमोठे हायड्रोप्रोजेक्ट उभे करताना, नद्यांची पात्रं आक्रसून सिमेंटची जंगलं उभी करताना आपला विकास हसतो. पण ज्या दिवशी निसर्गाचा एक छोटासा नियम बदलतो, त्या दिवशी हाच विकास पत्त्यांच्या बंगल्यासारखा कोसळतो, हे नेपाळने पुन्हा एकदा जगाला दाखवून दिलंय. सगळ्यात मोठी गंमत पुढेच आहे. प्रलय येऊन सगळं उद्ध्वस्त झाल्यावर आता जगभरातून मदतीचे हात पुढे होतायत. पण नेपाळ सरकारने मात्र का कुणास ठाऊक, बाकी सर्व प्रकारची मदत स्वीकारून परदेशी लष्कर, शोध पथकं वगैरे काहीही पाठवू नका, अशी भूमिका घेतलीय. यात नेमकं काय गौडबंगाल दडलं आहे हे त्यांनाच ठाऊक. बहुतेक २०१५ च्या भूकंपातील जुने हिशोब आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे डावपेच या आपत्तीच्या काळातही खेळले जात आहेत. तिथे हजारो लोक बेपत्ता आहेत, शेकडो भारतीय यात्रेकरू आणि पर्यटक पुरात अडकले आहेत, कित्येकांचा तर थांगपत्ता नाही, आणि इथे सत्ताधारी आपले इगो कुरवाळत बसलेत. निसर्गाच्या आपत्तीला सीमा नसतात, हे आपल्या तथाकथित जागतिक नेत्यांना कधी कळणार..? तिबेटमध्ये हिमनदी फुटते आणि त्याचा फटका थेट नेपाळ आणि भारताच्या बिहारपर्यंत बसतो. निदान यावरून तरी climate change is not a myth ही गोष्ट मानवाने आता ध्यानात घ्यायला हवी. हवामान बदलाच्या गप्पा मारणाऱ्या जागतिक परिषदांमध्ये एसी रूममध्ये बसून कागदी वाघ बनणारे तज्ज्ञ जेव्हा प्रत्यक्ष हिमालयाच्या या ग्लेशियर लेक आउटबर्स्टकडे पाहतात, तेव्हा त्यांचे सगळे आकडे आणि सिद्धांत वाहून जातात. निसर्गाने केवळ माणसाची घरे नाही, तर माणसाचा पोकळ शहाणपणा आणि सिमेंटचे किल्ले वाहून नेले आहेत. शेवटी काय, निसर्ग जेव्हा हिशोब मागायला लागतो, तेव्हा कुठलाही देश, कुठलंही राजकारण आणि कुठलाही पैसा कामाला येत नाही, हाच या नेपाळच्या महाप्रलयाचा सर्वात मोठा धडा आहे.!🎭

#मनात_येईल_ते #आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

अभिन्न... ❤️‍🩹🫂

भूतकाळ हा वळणावर सुटलेल्या गाडीसारखा असतो असं आपल्याला वाटतं. आपण पुढे निघून जातो, रस्ते बदलतात, माणसं बदलतात. पण गाडीच्या मागे उडणारी धूळ जशी कपड्यांना चिकटून राहते, तसाच भूतकाळही आपल्यासोबत येत राहतो. आपण म्हणतो, गेलं ते गेलं, आता काय त्याचं..? पण खरं सांगू..? ते कुठेच गेलेलं नसतं. ते अगदी सावलीसारखं, अंधारातही न हरवणारं होऊन आपल्या आत कुठेतरी ठाण मांडून बसलेलं असतं.

कधीतरी शांत संध्याकाळी, चहाचा कप हातात धरलेला असताना, अचानकपणे हवेची झुळूक येते. खरंतर तो वारा नसतोच मुळात, ती भूतकाळाची फुंकर असते. मनात साचलेली राख उडवून ती पुन्हा एकदा ती जुनी ठिणगी जागी करते. मग आठवतं ते तिचं हसणं, तिचं अचानक गंभीर होणं, आणि ते 'आपलं' म्हणता म्हणता 'परकं' होऊन कायमचं जाणं. प्रेम ही अशी गोष्ट आहे ना, जी माणसाला एकाच वेळी श्रीमंत आणि कंगाल करून सोडते.

मी आज वरकरणी खूप शांत दिसतो, सुखी असल्याचं नाटकही उत्तम करतो. पोटापाण्याच्या अन समाजाच्या चौकटीत स्वतःला अगदी चपखल बसवून घेतलंय मी. पण आतल्या मात्र अजूनही त्या एकाच माणसाची वाट पाहणं सुरूच असतं. भूतकाळाचं हेच तर वैशिष्ट्य आहे. ते तुम्हाला जगायचे सगळे मार्ग मोकळे करून देतं, पण जगू मात्र देत नाही. खरंच... सोप्पं नसतं ना, अगदी हाकेच्या अंतरावर असणाऱ्या, ज्या माणसाला आपण पुर्णपणे ओळखतो त्याच्याशी अगदी अनोळखी असल्यासारखं वागणं आणि वागतच राहणं.

एखादं जुनं गाणं कानावर पडलं, किंवा गर्दीत तिच्यासारखाच एखादा चेहरा, तिच्या आवडीचा एखादा रंग दिसला की मानगुटीवर बसलेलं ते भूत खाडकन जागं होतं. तेव्हा अक्षरशः गळा आवळल्यासारखं होतं. काळ बदलला तरी काळाचा हा विळखा मात्र काही केल्या सुटतच नाहीये. त्या जुन्या आठवणी अंगावर येतात, झपाटून टाकतात. मग कळतं, आपण भूतकाळ सोडलाय असं आपण फक्त स्वतःला फसवण्यासाठी सांगत होतो. तो तर अजूनही तिथेच आहे, श्वासात, रक्तात, जगण्यात..!🎭

#आयुष्य_वगैरे 

❤️‍🩹🫂

जगण्याची किंमत... ❤️‍🩹🫂

सरकारी नोकरांसाठी प्रत्येक दोन-चार वर्षांनी एखादा वेतन आयोग धावून येतो. पगार वाढतात, भत्ते वाढतात, थकबाकी मिळते आणि त्या निर्णयाचं स्वागतही होतं. त्यात काही गैर नाही. पण अशा प्रत्येकवेळी मनात एक प्रश्न मात्र काट्यासारखा टोचत राहतो की, या देशात फक्त सरकारी नोकरच जगतात का..? इतर सर्वसामान्य माणसाचं काय.? चाकरमान्यांनाचं काय.?

मी सुद्धा त्या लाखो सामान्य माणसांपैकी एक आहे, ज्याच्या पगाराचा, मजुरीचा किंवा उत्पन्नाचा कोणताही आयोग नसतो. महागाई वाढली की माझ्या खिशातले पैसे आपोआप वाढत नाहीत. पेट्रोल महाग होतं, गॅस महाग होतो, वीज महाग होते, औषधं महाग होतात, मुलांचं शिक्षण महाग होतं, पण माझ्या कष्टाची किंमत मात्र आहे तशीच, आहे त्या जागी तशीच तिथेच उभी राहते.

सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या पगारवाढीची घोषणा होते, तेव्हा वर्तमानपत्रात मोठमोठ्या मथळ्यांनी बातम्या झळकतात. पण रोज जगण्यासाठी स्वतःशी झगडणाऱ्या माझ्यासारख्या सामान्य माणसाच्या आयुष्याची बातमी कोण छापतं काय..? त्याच्या संसारात दर महिन्याला बसणाऱ्या आर्थिक फटक्याचा हिशेब कोण मांडतं काय..? हे असलं विदारक सत्य मांडण्याचं धाडस कुणी दाखवतं काय..?

या देशात महागाईचा वेगवान वारू प्रत्येकावर जवळपास एकसारखाच धडकतो. भाजीवाला, शेतकरी, छोटा दुकानदार, खाजगी नोकरी करणारा, हातावर पोट असलेला कामगार यांच्यासाठी कोणता आयोग आहे काय.? दुर्दैव हे की त्यांच्या आयुष्याची इथं कुणालाही कदर राहिलेली नाहीये.

आज परिस्थिती अशी झाली आहे की, कष्ट वाढले तरी उत्पन्न वाढत नाही. स्वप्नं लहान होत चालली आहेत, पण खर्च मात्र सतत उंचावत आहे. महिन्याच्या शेवटी उरतो तो फक्त तुटीचा हिशेब आणि उद्याची काळजी.

माझी ही तक्रार कोणाच्या पगारवाढीविरोधात नाहीये, कोणत्याही वेतन आयोगाविरोधात नाहीये. प्रश्न इतकाच आहे की, न्यायाचा तराजू एका बाजूला इतकाही झुकू नये की दुसऱ्या बाजूला उभ्या असलेल्या सामान्य माणसाचं अस्तित्वच दिसेनासं व्हावं.

कारण राष्ट्र केवळ सरकारी यंत्रणेवर उभं नसतं. ते उभं असतं तिथल्या त्या कोट्यावधी सामान्य माणसांच्या घामावर, ज्यांच्या नावापुढे कोणतंही पद नसतं, पण ज्यांच्या श्रमाशिवाय देशाचा एकही दिवस पुढे सरकत नाही. म्हणूनच कधीतरी एखादा वेतन आयोग नव्हे, तर सामान्य माणूस आयोग ही बसला पाहिजे. किमान एवढं तरी ठरवायला की, जगण्याची किंमत रोज वाढत असताना, जगणाऱ्या माणसाची किंमत नेमकी किती उरली आहे.!🎭

#मनात_येईल_ते #आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

आई.... 🧿❤️‍🩹🫂

 घरामध्ये कामं करायची सवय नाही, असं मुळीच नाही. सुखवस्तू माणसालाही चार गोष्टी स्वतःच्या हाताने कराव्याच लागतात आणि त्यात काही वावगंही नाही. पण कधीतरी एखादा दिवस असा येतो, जेव्हा सकाळचा चहा झाल्यापासून ते रात्री देव्हाऱ्यातली समई विझेपर्यंत हाताखालून काम सुटतच नाही. पाठीचा कणा पार कपाळाला टेकतो, पायाच्या पिंडऱ्या गोळा होतात आणि जीव पुरता वैतागून जातो. एका दिवसाच्या या रगड्याने जेव्हा डोक्यातली चक्रे गरगरायला लागतात, तेव्हा अचानक समोर एक चेहरा उभा राहतो... आईचा..!

कपाळावर घामाचे दोन थेंब, पदराने तोंड पुसत हसतमुख चेहऱ्याने शरद... चहा देऊ का रे..? असं विचारणारी आई. मग एकदम मनात एक तीव्र, धारदार विचार चमकून जातो. आजवर आईनं तिचा उभा जन्म या चार भिंतीत, त्या स्वयंपाक खोलीत स्वतःला कोंडून घेऊन कसा बरं काढला असेल.? काय जादू असेल तिच्याकडे.? आपण एका दिवसात थकलो, विस्कटलो आणि तिने तर सुखाच्या व्याख्या शोधता शोधता तिचं अख्खं आयुष्य त्या कोळशाच्या धुरात आणि गॅसच्या शेगडीसमोर संपवून टाकलं आहे.

वयात येताना प्रत्येकाची काही स्वप्नं असतात. आईचीही असतीलच ना.? पण जेव्हा ती लग्न करून या घरात आली असेल, अगदी सुरुवातीला... जेव्हा या रोजच्या, कधीही न संपणाऱ्या कामाच्या रहाटगाड्याला तिनं स्वतःला जुंपून घेतलं असेल, तेव्हा तिनं स्वतःच्या मनाला नेमकं काय बरं सांगितलं असेल.? कोणता सुसंवाद साधला असेल तिनं स्वतःशी.? 'संसार म्हणजेच समर्पण' हा जुना धडा तिनं घोकला असेल, की 'या माणसांवर माझं प्रेम आहे' या एकाच वाक्याने तिच्या मनातली सगळी वादळं शांत केली असतील.?

माणसाचं मन हे एक अजब रसायन आहे. माणूस जोडणं ही एक कला आहे, पण स्वतःला विसरून कुटुंब जपणं ही तर एक तपस्या आहे. आईने ही तपस्या अगदी सहज केली. तिने कधी तक्रारीचा सूर लावला नाही की कधी हक्काची सुट्टी मागितली नाही. आज ती वृद्ध झाली आहे, तरीही अगदी हसतमुखाने त्याच पिंजऱ्यात उभी आहे. तो पिंजरा आहे हे कदाचित तिला ठाऊकही नसेल, कारण तिने आपल्या प्रेमाने त्या पिंजऱ्यालाच 'घर' बनवून टाकलं.

पण आज मला जाणवतंय की, त्या हसऱ्या चेहऱ्यामागे कितीतरी तडजोडींची राख साठलेली असेल. ज्या खोलीला आम्ही फक्त 'स्वयंपाकघर' समजतो, ते तिचं संपूर्ण विश्व आहे. तिच्या या अविरत प्रवासाकडे पाहिलं की वाटतं, आपण किती स्वार्थी आहोत. तिच्या असण्याला आपण इतकं गृहीत धरलं की, तिच्या अस्तित्वाचे रंग कधी न्याहाळलेच नाहीत. एका दिवसाच्या थकव्याने मला आज "आई" नावाच्या त्या अथांग सागराची आणि तिच्या अपार सहनशीलतेची ओळख करून दिली आहे.!🎭

#आयुष्य_वगैरे

 ❤️‍🩹🫂

म्यूट ब्लॉक वगैरे...

आपल्यातील नेमकी कोणती गोष्ट समोरच्या व्यक्तीला आवडेल आणि नेमकी कोणती आवडणार नाही, याचा काहीही नेम नसतो. बहुतेक म्हणूनच आपल्यापैकी प्रत्येकजण अगदी विनाकारण कित्येक जणांच्या म्यूट लिस्टचा भाग बनून गेलेला असतो.!🎭

#आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂

आठवणी इतिहासजमा... ❤️‍🩹🫂

सुटया खाद्यतेलाची विक्री बंद..! आज आईनं टीव्हीवरची ही बातमी ऐकली आणि क्षणभरासाठी ती शून्यात हरवून गेली. तिच्या डोळ्यांसमोरून तिचे ते जुने, संघर्षाचे पण मायेचे दिवस झरझर तरंगत निघून गेले असावेत. आज आपण पॅकेज्ड फूड, ब्रँडेड ऑईल आणि मॉल संस्कृतीच्या गप्पा मारतो आहोत, पण या चकचकीत दुनियेच्या मागे एक काळ असा होता जो फक्त आणि फक्त उधारी उसनवारी आणि विश्वासावर चालत होता.

तेव्हा बाबा गावातल्या एका मोठ्या मिलमध्ये कामाला जायचे. संपूर्ण घराचं काय ते एकच उत्पन्नाचे साधन आणि खाणारी तोंडं जवळपास सहा सात..! महिनाअखेरीस जेव्हा पगार व्हायचा, तेव्हाच सगळी देणी भागवली जायची. तोपर्यंत रोजचा संसार कसा चालायचा..? तर केवळ उधारी आणि उसनवारीवर..! गल्लीतल्या एका छोट्याशा किराणा दुकानात आमचं उधारीचं खातं होतं. तो दुकानदार म्हणजे केवळ व्यापारी नव्हता, तर आमच्या सुख-दुःखाचा एक मूक साक्षीदार होता.

त्या काळात आजच्यासारखे हजार-दोन हजार रुपये खिशात नसायचे. मला नीट आठवतंय, घरात भाजी करायची असेल आणि तेल संपलं असेल, तर मी किंवा दादा धावत त्या दुकानात जायचो. दहा रुपयांचं सुट्टं तेल द्या, असं म्हणून छोट्याशा डब्यात, किटलीत, वाटीत तेल घेऊन यायचो. दुकानदारही नेहमीच अगदी हसतमुखाने तेल द्यायचा आणि एका छोट्याशा लाल वहीत आमच्या नावापुढे  तेल १० रुपये असं लिहून तारीख नमूद करायचा. ती दहा रुपयांची उधारी म्हणजेच आमची जगण्याची ताकद होती.

आज सरकारने सुरक्षेच्या आणि हायजीनच्या नावाखाली सुट्या तेलाची विक्री बंद केली असेल, हा निर्णय कायदेशीरदृष्ट्या योग्यही असेल. पण त्या निर्णयासोबत एका मोठ्या वर्गाची जुनी जीवनशैली आणि आठवणींचा एक मोठा तुकडा आता इतिहासजमा झाला आहे. मध्यमवर्गीय आणि कष्टकऱ्यांच्या जगण्याचा तो एक काळ होता, जिथे पैशांपेक्षा माणसांमधील विश्वास जास्त किंमती होता. आज आईच्या त्या हरवलेल्या नजरेत मला तोच जुना काळ, बाबांची ती मिल, आणि आमच्या बालपणीचं ते दहा रुपयांचं सुट्टं तेल स्पष्टपणे दिसत होतं.!🎭

#मनात_येईल_ते #आयुष्य_वगैरे ❤️‍🩹🫂