मानवी आयुष्यात काही गोष्टी इतक्या उशिरा घडतात की त्या घडूनही त्यांचा अर्थ उरत नाही. पावसाळा संपल्यानंतर आलेला पहिला पाऊस जसा शेतकऱ्याच्या डोळ्यांत आनंद निर्माण करत नाही, तसंच काहीसं माझ्या आयुष्याचं झालं. तू आलीस... पण तोपर्यंत माझं आयुष्य तुझी वाट पाहण्यातच संपून गेलं होतं. लोकांना वाटतं, प्रतीक्षा म्हणजे फक्त वेळ घालवणं. पण ज्यांनी कधी आयुष्यभर कुणाची वाट पाहिली नाही, त्यांना हे समजत नाही की प्रतीक्षा ही वेळ नसते, ती एक स्वतंत्र जीवनपद्धती असते. ती माणसाच्या चालण्यात शिरते, बोलण्यात शिरते, नजरेत शिरते, अगदी श्वासातही शिरते. इतकी की एक दिवस स्वतःचं अस्तित्व आणि प्रतीक्षा यांत फरकच उरत नाही. मी बहुतेक त्या टप्प्यावर खूप आधी पोहोचलो होतो. माझ्या आयुष्यातील प्रत्येक ऋतू तुझ्या नावाने सुरू झाला आणि तुझ्याच नावाने संपला. गुलमोहर फुलला की तू आठवायचीस. पहिला पाऊस पडला की तू आठवायचीस. दिवाळीतल्या दिव्यांत तुझा चेहरा दिसायचा. हिवाळ्यातल्या धुक्यात तुझा आवाज ऐकू यायचा. इतकंच काय, अगदी उन्हाळ्याच्या निर्जीव दुपारीसुद्धा एखादी झुळूक आली की क्षणभर वाटायचं... बहुतेक तू आली असशील. तू मात्र प्रत्यक्षात कधीच आली नाहीस. पण माझं मन वास्तवापेक्षा भ्रमावर जास्त प्रेम करू लागलं होतं. भ्रम फार दयाळू असतो. तो कधी नकार देत नाही. तो कधी दूर जात नाही. तो फक्त माणसाला हळूहळू स्वतःपासून दूर नेत राहतो. आणि मीही तसाच चालत राहिलो. आणि एके दिवशी अचानक तू माझ्या आयुष्यात आलीस अन् मला म्हणालीस की,"मला तुझ्या प्रेमाची कल्पना खूप खूप आधीपासूनच होती." त्या क्षणी मला रडावं की हसावं, हेच समजेनासे झालं होतं. कारण त्या एका वाक्याने माझ्या सगळ्या जुन्या जखमांतून पुन्हा रक्त यायला सुरुवात केली. मला वाटायचं, माझं प्रेम तुझ्यापर्यंत पोहोचलंच नसेल. म्हणून मी स्वतःला माफ करत होतो. पण जेव्हा कळलं की ते तुझ्यापर्यंत पोहोचलं होतं, आणि तरीही तू इतकी वर्षे काहीच बोलली नाहीस, तेव्हा मला पहिल्यांदाच स्वतःची कीव आली. मी इतकी वर्षं ज्या दारावर टकटक करत होतो, त्या घरात मला हवाहवासा माणूस आधीपासूनच होता, फक्त त्याने दार उघडायचं ठरवलं नव्हतं. ही जाणीव माणसाला आतून मोडून टाकते. त्यानंतर आपल्या भेटीगाठी झाल्या. संवाद झाले. पण त्या प्रत्येक संवादात मी तुला गमावत गेलो. कारण तू जितकी जवळ येत होतीस, तितकंच स्पष्ट होत होतं की माझ्यासाठी तुझ्या मनात प्रेम नाही. उलट माझं वेड, माझं प्रेमं तुला अस्वस्थ करत होतं. मी आजवर माझ्या मनात जपलेलं सर्वात सुंदर सत्य, तुझ्यासाठी एक त्रासदायक वास्तव बनलं होतं. त्या दिवशी मला प्रेमाची एक नवी व्याख्या समजली. "प्रेम म्हणजे नेहमीच दुसऱ्याला आनंद देणं नसतं. कधी कधी प्रेम म्हणजे दुसऱ्याच्या मनावर नकळत ठेवलेलं सर्वात जड ओझं असतं. आणि त्या ओझ्याखाली दबलेला माणूस आपण नसतो, आपल्यावर प्रेम नसलेली ती व्यक्ती असते." हे समजल्यावर पहिल्यांदाच मला माझ्या स्वतःच्या प्रेमाची लाज वाटली. मी तुला दुखवायचं कधीच ठरवलं नव्हतं. माझं प्रेम तुला कैद करेल, असं तर स्वप्नातही वाटलं नव्हतं. माझ्या दृष्टीने ते प्रेम होतं. पण तुझ्या दृष्टीने ते बंधन होतं. आपण दोघे एकाच भावनेकडे पाहत होतो, फक्त दिशाच वेगळ्या होत्या. तुला माझ्यापासून दूर जायचं होतं, आणि मला तुझ्याशिवाय जगणं शिकायचं होतं. दोघांच्याही इच्छा कठीण होत्या. फरक इतकाच की, तू त्या पूर्ण करू शकलीस, पण मी मात्र अजूनही नाही. आज या वयात आरशात स्वतःकडे पाहिलं की माझ्या चेहऱ्यावर सुरकुत्या दिसतात, पण माझ्या मनात अजूनही तोच तरुण मुलगा उभा आहे, हात रिकामे, डोळ्यांत असंख्य स्वप्नं, आणि समोरून तू येशील या एका अशक्य शक्यतेवर जगणारा. लोक म्हणतात, वेळ सगळं भरून काढते. पण मला तसं कधी वाटलं नाही. वेळ जखमा भरत नाही. ती फक्त जखमांभोवती नवीन आयुष्य उभं करते. जखम मात्र आत तशीच धडधडत राहते. आजही एखाद्या शांत संध्याकाळी मी एकटाच बसतो, आणि नकळत माझ्या शेजारची रिकामी जागा पाहतो. तिथे कुणी नसतं. कधीच नव्हतं. पण माझं मन अजूनही तिथे तुलाच बसलेलं पाहतं. बहुधा माणूस प्रेम विसरत नाही. तो फक्त त्या प्रेमासोबत जगायला शिकतो. मीही शिकलो आहे. हसतो. बोलतो. लोकांमध्ये वावरतो. पण आत कुठेतरी एक घर आहे, जिथे घड्याळ अजूनही थांबलेलं आहे. दार अजूनही उघडं आहे. आणि एक माणूस अजूनही तुझी वाट पाहत आहे, आणि कदाचित शेवटच्या श्वासापर्यंत पाहतच राहणार.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
कधी कधी आयुष्य आपल्याला आरशासमोर उभं करत नाही, तर आपल्या आईबाबांच्या चेहऱ्यासमोर उभं करतं. त्या चेहऱ्यावर काळाने अलगद उमटवलेल्या सुरकुत्या म्हणजे केवळ वाढतं वय नसतं, त्या असतात आपल्या आयुष्याच्या उरलेल्या ऋतूंची निःशब्द गणितं. प्रत्येक सुरकुती जणू हेच सांगत असते की वेळ कुणासाठीही थांबत नाही.
अलीकडे त्यांच्याकडे पाहताना मनात एक अनामिक हुरहूर दाटून येते. पूर्वी जे हात मला धरून चालायला शिकवत होते, तेच हात आता किंचित थरथरू लागले आहेत. जे डोळे माझ्या प्रत्येक वेदनेआधी माझं दुःख ओळखायचे, त्या डोळ्यांत आता थकव्याची एक हलकीशी छाया दिसू लागली आहे. आणि त्या छायेची जाणीव मला अस्वस्थ करून रात्रभर जागं ठेवते आहे.
आपण मोठे होतो, कमावतो, जगाशी दोन हात करतो, परंतु आईबाबा वृद्ध होत आहेत, ही वस्तुस्थिती स्वीकारण्याइतके मोठे आपण कधीच होत नाही. कारण त्या क्षणी आपल्या आतलं लहान मूल अजूनही त्यांच्या कुशीत डोकं ठेवून निर्धास्त झोपायचा हट्ट धरून बसलेलं असतं.
मनात कधी कधी एक बालिश विचार येतो. वाटतं, जगातील प्रत्येक आईबाबांना अमरत्व लाभलं असतं तर..? देवाने बाकी काही दिलं नसतं तरी चाललं असतं, पण एवढं एक वरदान दिलं असतं, तर किती लेकरांची भीती कायमची संपली असती. किती घरांना विरहाचा अर्थच कळला नसता.
पण वास्तवाला स्वप्नांची भाषा कधीच समजत नाही. त्याला फक्त वेळेची भाषा समजते. आणि वेळ हा जगातील सर्वात कठोर शिक्षक आहे. तो प्रत्येकाला एक दिवस अशी शिकवण देतो, जिची परीक्षा द्यायची इच्छा कुणालाच नसते.
ही जाणीव मनाच्या एखाद्या खोल कप्प्यात सतत जिवंत असते की, आज नाही तर उद्या... उद्या नाही तर कधीतरी... अशी एक सकाळ उगवेल, ज्या दिवशी घर तेच असेल, भिंती त्याच असतील, आठवणी त्याच असतील, पण "आई" म्हणून हाक मारली तरी प्रतिसाद येणार नाही, आणि "बाबा" म्हणून दारात उभं राहिलं तरी ओळखीचं हास्य दिसणार नाही.
त्या दिवशी खरं तर घर रिकामं होणार नाही, रिकामं होणार आहे मन. कारण माणसं जात नाहीत, त्यांच्यासोबत आपल्या आयुष्यातला एक संपूर्ण काळ निघून जातो. त्यांच्या पावलांच्या आवाजासोबत आपल्या अस्तित्वाचं एक सुरक्षित छप्परही अदृश्य होतं.
कदाचित म्हणूनच आज त्यांच्या प्रत्येक हसण्याकडे मी जास्त वेळ पाहतो. त्यांच्या प्रत्येक बोलण्याला मनात साठवून ठेवतो. कारण उद्या आठवणी उरतील, पण त्या आठवणींना नवीन क्षणांची साथ मिळणार नाही.
आयुष्याचा सर्वात मोठा विरोधाभास हाच असावा की ज्यांच्या आधारावर आपण उभं राहायला शिकलो, जगायला शिकलो, चांगलं वाईटाची ओळख करू शकलो, त्यांच्याशिवाय ही उभं राहण्याची तयारी आयुष्य आपल्याकडून आपल्याही नकळत करून घेतच असतं.
तरीही मनाच्या एखाद्या कोपऱ्यात आजही तेच लहान मूल हट्टाने बसलेलं आहे. देवाकडे हात जोडून एकच निरागस मागणं करत आहे, "बाकी काही नको... फक्त आईबाबांना माझ्यापेक्षा जास्त आयुष्य दे. कारण त्यांच्याशिवाय उरलेलं आयुष्य जगणं म्हणजे श्वास घेणं असेल, पण जगणं कधीच नसेल."
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
तरुणाईच्या आंदोलनातला जोश आणि त्या मागच्या मागण्या या व्यवस्था परिवर्तनासाठी नक्कीच गरजेच्या असतात. अन्याय गप्पपणे सहन करण्यापेक्षा त्याविरुद्ध आवाज उठवणे हे जिवंतपणाचं लक्षण आहे. त्यामुळेच सुरुवातीला जेव्हा Gen Z रस्त्यावर उतरली, तेव्हा देशातील सुजाण नागरिकांनी, विचारवंतांनी त्यांना प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष पाठिंबा दिला. तो देणे स्वाभाविक आणि योग्यच होते. कारण समाज बदलण्याची ताकद शेवटी या नव्या रक्तामध्येच असते, हा आजवरचा इतिहास आहे.
पण जेव्हा आंदोलनाची दिशा भरकटू लागते आणि त्यातील मूळ नैतिक अधिष्ठानच हरवून बसते, तेव्हा त्यावर बोलणेही तितकेच गरजेचे असते. दुर्दैवाने, या आंदोलनाच्या आडून जे काही विकृत प्रकार समोर आले, तिथेच खरी गोम आहे. आंदोलनकर्त्यांकडून बोलली जाणारी अर्वाच्य, अश्लील भाषा आणि विरोधाच्या नावाखाली पाजळली जाणारी वैचारिक घाण ही कोणत्याही सुसंस्कृत समाजाला भूषणावह नाही. ज्यांनी या आंदोलनाला डोळे झाकून पाठिंबा दिला, ते आता या घाणीवर सोयीस्कर मौन बाळगून आहेत. ही गप्प राहण्याची प्रवृत्ती अत्यंत घातक आहे. आपल्याच पाल्याने घरात चूक केली तर त्याला पाठीशी घालणारा बाप जसा त्याचा घात करतो, तसेच काहीसे या 'पुरोगामी' आणि 'पाठिंबा' देणाऱ्या टोळीने केले आहे.
हे सगळे जाणीवपूर्वक केले गेले. कारण, जर तिथे घडणाऱ्या वाईट गोष्टींवर बोट ठेवले, तर स्वतःच्या राजकीय किंवा वैचारिक पोळ्या कशा भाजता येतील, ही भीती या मंडळींना असावी. म्हणून त्यांनी चुकीच्या गोष्टींकडे हेतुपुरस्सर कानाडोळा केला. हा केवळ कानाडोळा नाही, तर उघडउघड चुकीच्या प्रवृत्तीला खतपाणी घालण्याचा प्रकार आहे. जेव्हा तुम्ही एखाद्याच्या चांगल्या गोष्टीचे कौतुक करता, तेव्हा त्याच्या वाईट कृत्यांवर व्यक्त उघडपणे व्यक्त होण्याची हिंमतही तुमच्यात असायला हवी. पण इथं ती हिंमत दाखवली गेली नाही.
सगळ्यात जास्त वेदनादायी आणि चिंतेची बाब म्हणजे, ज्या व्यक्तीने आपल्या आयुष्याची अनेक वर्षे या समाजासाठी, देशासाठी झिजवली, जी व्यक्ती वय आणि अनुभवाने आपल्या आजोबांच्या वयाची आहे, तिच्याबद्दल या तरुण पिढीच्या मनात असलेली ही हिंस्त्र आणि पातळी सोडून बोलण्याची मानसिकता! विचार करा, जर देशाच्या भावी पिढीची भाषा आणि विचार इतके सडलेले असतील, तर आपण कोणत्या भविष्याकडे निघालो आहोत.? जी पिढी वडीलधाऱ्यांचा मान राखू शकत नाही, जी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या नावाखाली निव्वळ अश्लीलतेचे प्रदर्शन करते, ती देशाचे नेतृत्व कशी करणार.? ही विकृत मानसिकता आपल्या राष्ट्राच्या अस्तित्वाला आणि भविष्याला लागलेली वाळवी आहे. हा जर Gen Z चा खरा चेहरा असेल, तर हे राष्ट्र उज्ज्वल भविष्याकडे नाही, तर विनाशाच्या खाईकडे चालले आहे, हे मान्य करावेच लागेल.!🎭
#मनात_येईल_ते
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
क्षण कधी संपतात आणि आठवणी कधी बनतात, हे समजण्याच्या आतच हातातील वहीचं शेवटचं पान उलटलं जातं. खूप सुंदर सुंदर क्षण, स्वप्नं आणि आठवणी लिहून तिचा कोपरा न कोपरा भरायचा, म्हणून अगदी कौतुकाने हाती घेतलेल्या त्या एका देखण्या वहीचं आज बहुतेक शेवटचं पान आलंय. माणसाला आपल्या हव्याहव्याशा वाटणाऱ्या गोष्टी कधीच संपाव्या असं वाटत नसतं. कोणत्याही पुस्तकाचं, डायरीचं किंवा एका सुंदर पर्वाचं शेवटचं पान इतक्या लवकर यावं, असं कोणाला बरं वाटेल.? आपण तर खूप मोठी रोजनिशी लिहायला घेतली होती. त्यात सुखाचे रंग भरायचे होते, अजून कितीतरी जागा रिकाम्या ठेवून त्यात भविष्यातल्या गप्पा लिहायच्या होत्या. पण अचानक लक्षात येतं की, आपण फक्त कागद आणि शाई हातात धरून बसलोय. खरी कथा तर दुसरीकडेच लिहिली जातेय. जेव्हा स्वतः नियती लेखणी तिच्या हातामध्ये घेते, तेव्हा मात्र आपलं काहीएक चालत नाही. तिचे ओरखडे कागदावर उमटतात आणि आपण फक्त ते उघड्या डोळ्यांनी पाहत राहतो. माणसाचं आयुष्यही असंच या शेवटच्या पानाच्या उंबरठ्यावर येऊन उभं राहतं. जुनं सगळं संपत चालल्याची एक अनामिक हुरहूर काळजात दाटून येते. मागे वळून पाहिलं की धुळीने माखलेले रस्ते दिसतात, काही सुटलेले हात दिसतात आणि काही विरून गेलेली स्वप्नं समोर उभी राहतात. पण नेमकं याच वळणावर, जेव्हा सगळं संपल्यासारखं वाटतं, तेव्हाच कुठेतरी एक नवी ऊब हवी असते. या कोरड्या होत चाललेल्या पानांवर नियतीने आता एक नवी उमेद द्यावी. पुन्हा एकदा श्वास घेण्याचं, आनंदाने आणि ताठ कण्याने जगण्याचं एक ठोस कारण समोर आणून ठेवावं, बस्स... एक एवढीच त्या निर्मिकाच्या, त्या अदृश्य सूत्रधाराच्या चरणी माझी प्रार्थना आहे. शेवटचं पान संपलं तरी वही संपत नसते, ती एका नव्या पुस्तकाची सुरुवात असते. भूतकाळाच्या खाचखळग्यांतून पाय काढत, भविष्याच्या अनोळखी वाटेवर विश्वासाने पहिलं पाऊल टाकणं म्हणजेच #आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂 अन् हे जगणं कसंही असलं, तरी त्यातली जगण्याची ऊर्मी कधी आटू नये, एवढीच या मनाची धडपड आहे.!🎭
खरे तर माणसाने कुठेतरी रेंगाळत राहणे हीच एक मोठी शोकांतिका असते. आपण नको तिथे, नको त्या माणसांमध्ये स्वतःला कोंडून घेतो आणि त्याला 'तडजोड' असे गोंडस नाव देतो. एखादी जागा, एखादे घर किंवा एखादे नाते आपल्याला आतून पोखरत असते, तिथे राहणे म्हणजे रोज स्वतःचा थोडा थोडा खून करण्यासारखे असते. तरीही आपण तिथे थांबतो, कारण तिथे एक परिचित दुःख असते. त्या दुःखाची आपल्याला सवय झालेली असते. माणसाला सुखापेक्षा दुःखाची सवय लवकर होते, कारण दुःख माणसाला गुंतवून ठेवते. पण ज्या क्षणी तुम्हाला ही जाणीव होते की, तुमच्या केवळ असण्याने समोरील माणसाच्या मोकळ्या श्वासात अडथळा निर्माण होतोय, त्या क्षणी तिथे थांबणे म्हणजे स्वतःच्या विद्रुपीकरणाची परिसीमा असते. तिथे तुमची लायकी शून्य झालेली असते. अशा वेळी कुठलाही अभिनिवेश न बाळगता, कोणताही गाजावाजा न करता, अत्यंत मूकपणे तिथून पाय काढावा.
निघून जाणे ही पलायनवादाची निशाणी नाही, तर तो एका प्रगल्भ आणि धारदार शहाणपणाचा भाग आहे. आपण कुणाच्यातरी आयुष्यातली 'अडचण' बनून राहण्यापेक्षा, स्वतःच्याच नजरेत थोडे उंच झालेले कधीही चांगले. लोक म्हणतात की नाती टिकवायला हवीत, पण कोणाच्यातरी सुखाच्या आड येऊन टिकवलेले नाते म्हणजे निव्वळ एक जिवंत प्रेत असते. समोरच्याच्या डोळ्यातला तो संकोच, त्याच्या बोलण्यातला तो कोरडेपणा आणि तुमच्या उपस्थितीमुळे अचानक बदलणारे तिथले वातावरण... हे सगळे डोळ्यांना स्पष्ट दिसत असतानाही जे लोक तिथेच रेंगाळतात, ते स्वतःचाच अपमान करत असतात. नेमाडेंच्या भाषेत सांगायचे तर, हा जगाचा पसारा असाच आहे, इथे प्रत्येकाला आपापली जागा शोधायची असते आणि दुसऱ्याच्या जागेवर अतिक्रमण न करता जगता आले पाहिजे.
आपल्यामुळे कोणाला त्रास होतोय ही जाणीव माणसाला आतून हलवून सोडणारी असावी. तिथे अहंकार बाजूला पडावा आणि एक प्रकारची विरक्ती यावी. तिथून निघताना मनात कोणताही आकस, राग किंवा सूडबुद्धी नसावी. उलट, 'आपण निघालो हेच बरे झाले' अशी एक शांत, संथ जाणीव मनात उरावी. रेल्वे स्टेशनवर सुटून गेलेल्या गाडीकडे जसे आपण पाहत राहतो, तसेच त्या सोडून आलेल्या जागेकडे कोरड्या डोळ्यांनी पाहता आले पाहिजे. कारण शेवटी हे आयुष्य आहे, इथे आपण एकटेच आलो आहोत आणि एकटेच जाणार आहोत. मग कोणाच्यातरी नावडत्या चौकटीत स्वतःला बळजबरीने फिट करण्याचा हा केविलवाणा प्रयत्न कशासाठी..? क्षणभरही न थांबता निघून जाणे, हेच त्या क्षणाचे आणि स्वतःचे सर्वोच्च सत्य असते.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
तिला विसरण्याच्या नादात मी उलट तिच्याच जास्त जवळ जातोय की काय, अशी भीती वाटायला लागलीय. कारण प्रत्येक 'न आठवण्याचा' प्रयत्न हा शेवटी तिचाच एक नवीन उच्चार ठरतो आहे. मनाचा हा कोपरा आता अगदी जीर्ण झालेल्या वाड्यासारखा झाला आहे. खरंतर भिंतींवरून चुना निखळावा तशा तिच्या आठवणी हळूहळू सुटायला हव्यात, पण त्या तर दगडावर कोरल्यासारख्या तशाच आहेत. मला कळतच नाहीये की या चक्रव्यूहातून बाहेर कसं पडायचं. म्हणून स्वतःशीच भांडत राहतो मी रोज. कधी राग येतो तिचा, कधी स्वतःचाच वीट येतो, तर कधी वाटतं की हे सगळं सोडून कुठेतरी दूर निघून जावं, जिथे माणूस नावाचा प्राणीच नसेल. पण तितक्यात एक गोष्ट लक्षात येते की, "भूगोल बदलून इतिहास बदलता येत नाही." शेवटी, हा जो विसरण्याचा प्रवास आहे, तो तिला विसरण्याचा नाहीच आहे बहुदा. तो स्वतःला पुन्हा शोधण्याचा प्रवास आहे. तिच्याशिवाय मी कोण आहे, हे मला आता नव्यानं शोधावं लागणार आहे. हे दुःख, ही अस्वस्थता, हा एकाकीपणा, हे सगळं पचवून, यातूनच पुन्हा उभं राहावं लागेल. आज कदाचित मार्ग दिसत नाहीये, अंधार दाट आहे, पण कधीतरी हा भुताटकीसारखा छळणारा काळही शांत होईल. तेव्हा मी अस्तित्वात असेन की नाही, ते काही माहीत नाही. निदान तोपर्यंत या मनस्थितीशी दोन हात करत राहणं, जमत नसलं तरीही स्वतःला जपायचा प्रयत्न करत राहणं आणि या अव्यवस्थेतूनच एक नवीन व्यवस्था उभी करणं, एवढंच कदाचित आता माझ्या हातात उरलं आहे.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
माणसाचं आयुष्य नेमकं किती असतं, याचा हिशेब आता डॉक्टरांच्या पुस्तकांतून नाही तर अंत्ययात्रांच्या संख्येतून कळू लागला आहे. कालपरवापर्यंत खांद्याला खांदा लावून चालणारे कितीतरी जण आता फोटोंमध्ये अडकून पडले आहेत. उरलेले दिवस मोजण्याचं वय नकळत येऊन ठेपलं आहे. अशा वेळी मागे वळून पाहिलं की एक गोष्ट अक्षरशः अंगावर येते आहे. ती म्हणजे या आयुष्याचा कितीतरी मोठा हिस्सा मी जगलोच नाहीच. ना जाणो कधीपासून माझ्याही नकळत, तो मी एका अशा स्त्रीच्या नावावर गहाण टाकला, जिला माझ्या या व्यवहाराची साधी पावतीसुद्धा माहीत नव्हती.
खरंतर एकतर्फी प्रेम ही काही प्रेमाची जात नाही. तो अक्षरशः एक मुर्खपणा आहे. सुरुवातीला तो सवय वाटतो, मग व्यसन होतो, आणि शेवटी तोच आपली ओळख बनून बसतो. एखाद्या जुन्या वाड्याच्या भिंतींवर शेवाळ जसं वर्षानुवर्षं वाढत राहतं, तसं तिचं नाव मनाच्या प्रत्येक कोपऱ्यावर नकळत पसरत गेलं. आणि आता वयाच्या एका विशिष्ट टप्प्यानंतर ते खरवडून काढण्याचा प्रयत्न म्हणजे माझ्यासाठी भिंतच उध्वस्त करण्यासारखा प्रकार ठरतो आहे.
काही लोक मोठ्या सहजपणे मला सांगतात की, "विसरून जा."
पण हे असं सांगणाऱ्यांना कधी हा प्रश्न पडत नाही की विसरण्यासाठी आधी आठवण वेगळी काढावी लागते. माझ्याकडे ती वेगळी काढण्याची सोयच उरलेली नाही. कारण ती एखादी घटना नव्हती. ती माझ्या जगण्याची पद्धत होती. माझ्या चालण्यात, माझ्या थांबण्यात, माझ्या शांततेत, पुस्तकांच्या कडेला काढलेल्या रेघांमध्ये, वहीच्या शेवटच्या पानावर लिहिलेल्या तिच्या नावामध्ये, जुन्या गाण्यांच्या ओळींत, पावसाच्या पहिल्या वासात, संध्याकाळच्या उदास प्रकाशात... सगळीकडे ती थोडीथोडी मिसळली आहे.
म्हणून मला हा प्रश्न नेहमीच सतावत राहतो की तिला विसरण्यासाठी मी नेमकं करावं तरी काय...?
घर बदलावं..? शहर बदलावं..? फोन नंबर बदलावेत..? की देव बदलावा..? पण या सगळ्या बदलांमध्ये एक गोष्ट तशीच राहते, ती म्हणजे स्वतःपासून पळून जाण्याचा मार्ग अजून कोणत्याच भूगोलाने शोधलेला नाही.
वर्षानुवर्षं माणूस स्वतःलाच फसवत राहतो. "उद्या विसरेन", "पुढच्या वर्षी सगळं संपेल", "एखादी नवीन व्यक्ती आयुष्यात आली की हे सगळं निघून जाईल." पण आठवणींना गणित कळत नाही. त्या कॅलेंडर पाळत नाहीत. त्या कोणत्याही क्षणी दार ठोठावतात. कधी एखाद्या जुन्या गाण्याच्या दोन ओळींतून, कधी रस्त्यावरून चालताना अचानक दिसलेल्या ओळखीच्या चालण्यातून, तर कधी कारण नसतानाही मध्यरात्रीच्या शांततेत.
मग लक्षात येतं, आपण तिच्यावर फक्त प्रेम करत नव्हतो, तर आपण आपल्या आयुष्यातील प्रत्येक सुंदर शक्यता तिच्या नावावर लिहून ठेवली होती. ती मिळाली नाही म्हणून दुःख झालं नाही, पण तिच्यानंतर दुसऱ्या कोणत्याही शक्यतेवर विश्वास ठेवण्याची ताकदच उरली नाही. कारण तिच्याशिवाय दुसऱ्या कुणाची कल्पना या मनाने कधीच केली नाही.
काळ मोठा वैद्य आहे, असं म्हणणारे बहुधा जखमेवर कधी प्रेम करून बसले नसावेत. काळ औषध देत नाही, तो फक्त वेदना सहन करण्याची ताकद वाढवतो.
आता या वयात कधी कधी वाटतं, तिला विसरण्यासाठी मला माझ्या आयुष्याचाच अर्धा भाग पुसून टाकावा लागेल. माझं तारुण्य, माझी स्वप्नं, तिच्यापर्यंत कधीच न पोहोचलेली पण फक्त तिच्यासाठी मी लिहिलेली माझी पत्रं, न झालेले संवाद, माझ्या एकांताची कारणं, तिथं मनमुराद रडणं... हे सगळं जर मिटवलं, तर उरेल कोण.?
कदाचित म्हणूनच काही माणसं प्रेमातून बाहेर पडत नाहीत. ती प्रेमात राहतही नाहीत. ती फक्त त्या प्रेमाच्या दीर्घ सावलीत आयुष्यभर चालत राहतात. आणि बाहेरून पाहणाऱ्यांना वाटत राहतं, हा माणूस जगतो आहे. प्रत्यक्षात मात्र तो एका कधीही न घडलेल्या आयुष्याचं शोकगीत अगदी शांतपणे गुणगुणत असतो.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
हे असं आहे तर सगळं. आपण आपलं एकेक पाऊल टाकत चाललोय असं वाटतं, पण खरं तर आपण एकाच जागी गरगर गिरक्या घेतोय. ही जी चाकोरी म्हणतो आपण, ती काही आपण स्वतः तयार केलेली नसते. समाज नावाचा एक अवाढव्य, आळशी अजगर असतो. त्याने आखून दिलेली ही वाट असते. त्या वाटेवरून सरपटत गेलं की लोक टाळ्या वाजवतात. पण चुकून कधीतरी आतला माणूस जागा होतो. त्याला वाटतं, 'बस्स, आता स्वतःच्या भाषेत बोलावं.' तो चार शब्द लिहितो. ते शब्द कोणाला सुखावण्यासाठी नसतात, ती फक्त आतल्या अंधाऱ्या खोलीत साचलेली धूळ झटकण्याची धडपड असते.
पण इथे तर सगळाच बाजार मांडून बसलेत लोक. कोणाला तुमचं सत्य नको असतं, त्यांना फक्त त्यांच्या सोयीचं मनोरंजन हवं असतं. तुमच्या त्या दोन ओळींनी कोणाच्यातरी सोयीस्कर सुप्त जाणिवांना धक्का लागतो. मग सुरू होतो हा 'DM' नावाचा आधुनिक नरक. तिथे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य वगैरे शब्द इतके सडतात की त्यांची दुर्गंधी यायला लागते. समोरचा माणूस, ज्याचा तुमच्या जगण्याशी तीळमात्र संबंध नसतो, तो अचानक तुमच्या सात पिढ्यांचा हिशोब काढायला लागतो. तो तुमच्या कुळाचा उद्धार करतो, कारण त्याच्या स्वतःच्या कुळात वैचारिक दारिद्र्याशिवाय दुसरं काही उरलेलं नसतं.
या अशा झुंडशाहीला पाहून हसू येतं आणि कीवही वाटते. आपली भाषा, आपलं संस्कृतीचं अभिमानगीत हे सगळं या असल्या ट्रोल गँगच्या उथळपणात वाहून गेलंय. आपण लिहितो कारण आपल्याला जगायचं असतं. पण हे लोक वाचतात कारण त्यांना कोणालातरी मारायचं असतं. या असल्या अडाणी, हिंस्त्र गर्दीला घाबरून जर आपण आपली लेखणी बोथट केली, तर आपणही त्यांच्यातलेच एक होऊ. त्यामुळे हा कुळाचा उद्धार वगैरे सोडून द्यायचा. हे जग असंच आहे; इथे शहाण्याला वेड्यात काढल्याशिवाय लोकांचा भात शिजत नाही. आपण आपली चाकोरी मोडत राहायची, कारण ती मोडल्याशिवाय आतला कोंब बाहेर येत नाही.!🎭
#मनात_येईल_ते
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
सध्या जंतरमंतरवर जे काही नाट्य सुरू आहे, ते डोळसपणे पाहिले तर एक गोष्ट स्पष्ट होते की आंदोलन आणि अराजकता यातील पुसट रेषा आता पूर्णपणे पुसून टाकण्यात आली आहे. आपल्या देशात लोकशाहीने प्रत्येकाला निषेध करण्याचा, आपले म्हणणे मांडण्याचा अधिकार दिला आहे, यात तीळमात्र शंका नाही. उदाहरणार्थ जर रस्ता खराब आहे, म्हणजेच व्यवस्थेत काही त्रुटी आहेत, हे जर तुमचे गाऱ्हाणे असेल, तर त्यावर आवाज उठवणे गैर नाही. पण रस्ता खराब आहे म्हणून मी थेट विरुद्ध दिशेने गाडी चालवणार, सिग्नल तोडणार आणि अपघाताला निमंत्रण देणार, हा कसला शहाणपणा..? आज जंतरमंतरवर नेमकी हीच 'अतिशहाणी' मानसिकता उघडी पडत आहे. मूळ प्रश्नावरून लक्ष भरकटवून कायद्याला आणि व्यवस्थेलाच ओलीस धरण्याचा हा एक सुनियोजित खेळ आहे. जेव्हा तुम्ही रस्त्यावर उतरून सर्वसामान्यांचे जगणे असह्य करता, तेव्हा तुम्ही हक्कांची भाषा बोलण्याचा नैतिक अधिकार गमावून बसता. उदाहरणार्थ वाहतुकीचे नियम हे रस्ता चांगला असो वा वाईट, सुरक्षिततेसाठी असतात. तसेच लोकशाहीचे नियमही व्यवस्था टिकवण्यासाठी असतात. पण इथे तर 'आम्हाला हवे तेच होणार, नाहीतर आम्ही संपूर्ण वाहतूकच ठप्प करू' अशी उघड धमकी दिली जात आहे. हा निव्वळ हट्ट नाही, तर लोकशाहीच्या नावाखाली चालवलेली हुकूमशाही आहे. आणि सर्वात मोठे आश्चर्य म्हणजे, या अराजकतेला काही स्वयंघोषित बुद्धिवंत आणि माध्यमवीर 'क्रांती'चे लेबल लावून मोकळे होत आहेत. पण जनतेला वेड्यात काढण्याचा हा प्रयत्न फार काळ टिकत नसतो, हे या आंदोलकांनी आणि त्यांच्या पडद्यामागच्या सुत्रधारांनी लक्षात ठेवलेले बरे.!🎭
#मनात_येईल_ते
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
आज जंतरमंतर आणि संसद भवनाच्या परिसरात Gen Z आंदोलनाच्या नावाखाली जो काही तमाशा झाला, त्याला निव्वळ आणि निव्वळ पोरखेळच म्हणावा लागेल. खरं सांगायचं तर, हा लोकशाहीचा किंवा अधिकारांचा लढा नाही, तर ही सरळ सरळ वैचारिक दिवाळखोरी आणि उथळपणाचे प्रदर्शन आहे. आजकालच्या या नव्या पिढीला इतिहास माहिती नाही आणि वर्तमानाचे भान नाही. केवळ सोशल मीडियावर चार लाईक्स मिळवण्यासाठी आणि काही Reels बनवण्यासाठी देशाच्या सर्वोच्च कायदा बनवणाऱ्या संस्थेच्या दारात जाऊन स्टंटबाजी करायची, हाच या आंदोलकांचा एकमेव अजेंडा दिसतोय.
कुठल्याही आंदोलनाला एक नैतिक अधिष्ठान असावं लागतं, एक ठोस वैचारिक बैठक असावी लागते. पण इथे काय दिसतंय..? कसलाही अभ्यास नाही, मागण्यांमध्ये कोणतीही स्पष्टता नाही, फक्त गोंधळ घालणे आणि स्वतःला मोठे 'क्रांतिकारक' म्हणून प्रस्थापित करण्याचा हा केविलवाणा प्रयत्न आहे. याला आंदोलनाच्या नावाखाली चाललेली 'वायझेडगिरी' नाही म्हणायचं तर दुसरं काय म्हणायचं..? संसद भवन ही काय तुमच्या कॉलेजची कँटीन किंवा पिकनिक स्पॉट आहे का, जिथे जाऊन तुम्ही कसलेही नियम न पाळता हुल्लडबाजी करणार..?
मुख्य प्रवाहातील काही माध्यमं आणि स्वतःला विचारवंत म्हणवणारे काही पांढरपेशा लोक या उथळपणाचे 'युवा क्रांती' म्हणून कौतुक करायला लगेच पुढे सरसावतात, ही तर याहून मोठी शोकांतिका आहे. पण सामान्य जनतेला डोळे आहेत आणि त्यांना यामागचा फोलपणा स्पष्ट दिसतोय. लोकशाहीने प्रत्येकाला निषेध करण्याचा अधिकार दिला आहे, पण त्या अधिकाराचा वापर जेव्हा निव्वळ स्वस्तातली प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी आणि कायदा-सुव्यवस्थेची थट्टा उडवण्यासाठी केला जातो, तेव्हा त्याला अराजकता म्हणतात. आज जंतरमंतरवर जे घडलं, ते देशाच्या सुजाण नागरिकाला अस्वस्थ करणारं आहे. या तथाकथित आंदोलकांनी आणि त्यांच्या पाठीशी उभ्या राहणाऱ्या सूत्रधारांनी हे लक्षात ठेवलं पाहिजे की, स्टंटबाजीने हेडलाईन्स मिळवता येतात, पण इतिहास घडवता येत नाही. हा निव्वळ पोरकटपणा असून, अशाने देशाचे किंवा या पिढीचे कोणतेही भले होणार नाही, हेच आजच्या या संपूर्ण प्रकरणाचे ढळढळीत सत्य आहे.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
पावसाचा असा एक मंद, सलग आणि निरुपद्रवी सूर लागतो तेव्हा रात्रीच्या अंधाराला एका वेगळ्याच संथपणाची लय येते. जसा एखादा म्हातारा रेडिओ बारीक आवाजात लावून घरातल्या अंधाऱ्या कोपऱ्यात, भिंतीच्या एखाद्या जुन्या खुंटीला अडकवून ठेवावा आणि त्यातून जुनी, काहीशी विसरलेली पण मनात घर करून राहिलेली गाणी पाझरत राहावीत, अगदी तसाच हा पाऊस गेल्या काही रात्रींपासून अखंड, रात्रभर पडतो आहे. तो कुठेही आदळत नाही, पत्र्यावर त्याचा अवाजवी धिंगाणा नाही की खिडक्यांच्या काचांवर तो उगीचच थपडा मारत नाही. तो फक्त चालत राहतो, एका अत्यंत सुजाण आणि सोशिक प्रवाशासारखा.
जगण्याचा एक आंतरिक, मूक एकाकीपणा ओढून या पावसाने रात्रीच्या या प्रहराला वेढून टाकलं आहे. बिछान्यावर पडून राहिल्यावर डोळे मिटले तरी बाहेर पडणाऱ्या पाण्याचे थेंब आणि मातीचा तो ओलसर, कुबट पण हवाहवासा वाटणारा गंध थेट मेंदूच्या गाभाऱ्यात उतरत जातो. भिंतीवरचे पापुद्रे निघालेले जुने रंग, कोपऱ्यात पडलेली पुस्तकांची अस्ताव्यस्त थप्पी आणि अर्धवट उघड्या खिडकीतून येणारी थंड, ओलसर झुळूक. या सगळ्या गोष्टी एकाएकी जिवंत होतात. जणू काही या खोलीला, या वस्तूंना आणि मलासुद्धा या पावसाने आपल्या संथ लयीत बांधून घेतलं आहे. अशा वेळी भूतकाळातल्या काही विस्कळीत आठवणी उगीचच डोकावून जातात, जशा जुन्या अंबाडीच्या गोणपाटातून सुतळीचे दोरे बाहेर यावेत. काही माणसं आठवतात, जी कधीकाळी खूप जवळची होती आणि आता फक्त डायरीच्या पानांवर किंवा जुन्या फोटोंच्या कोपऱ्यात धुळीसारखी साचून राहिली आहेत. पण या आठवणींमध्ये कोणताही थयथयाट नाही, ना कुठला पश्चात्ताप. आहे तो फक्त एक शांत, सुन्न करून टाकणारा स्वीकार.
हा पाऊस म्हणजे कुठलीतरी निसर्गाची भव्य घटना नाही, तर तो आपल्याच आतल्या एकाकीपणाचा आरसा आहे. तो रात्रभर पडत राहतो कारण त्यालाही माहीत असतं की, दिवसाच्या उजेडात माणसांनी पांघरलेले मुखवटे गळून पडायला हीच एक वेळ योग्य असते. रेडिओवरचं ते गाणं जसं खोलीच्या वातावरणात नकळत मिसळून जातं, तसाच हा पाऊस माझ्या रक्तात, माझ्या विचारांत आणि माझ्या या अस्वस्थ मनस्थितीत संथपणे मिसळत चालला आहे. बाहेर अंधार अधिकच गडद होत जातो, आणि पाऊस अधिकच आपला वाटू लागतो. जसा एखादा जुना, निष्कांचन मित्र रात्रीच्या वेळी न सांगता घरात यावा, आणि कोपऱ्यात शांतपणे बसून राहावा, अगदी तसाच.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
क्षणभर वाटलं होतं की सुटलो. आज सकाळी सकाळी जेव्हा तिच्याशी जोडलेली ती शेवटची वस्तू, ती शेवटची खूण मी घरातून हद्दपार केली, तेव्हा एकाएकी मोकळं वाटलं. छातीवरचं एक वर्षानुवर्षांचं ओझं उतरल्यासारखं झालं. आपण आता भूतकाळाच्या या जुन्या, गंजलेल्या जोखडातून कायमचे मुक्त झालो, असा एक भाबडा, सुटकेचा सुस्कारा मी सोडला होता. पण हा फक्त एक आभास होता.
माणूस वस्तू बदलू शकतो, जागा बदलू शकतो, अगदी स्वतःचं जगणंही वरवर बदलू शकतो. पण स्मृतींची गणितं एवढी सोपी नसतात. जसजसा दिवस मावळतीला गेला आणि तिन्हीसांजेची ती उदास, राखाडी सावली माझ्या घराच्या उंबरठ्याशी येऊन थबकली, तशी आतली शांतता अधिकच गडद झाली. त्या अंधुक प्रकाशात, कसं काय कुणास ठाऊक, पण तिची आठवण पुन्हा एकदा मनात रुंजी घालू लागली. अगदी नकळत, एखाद्या भुतासारखी ती समोर येऊन उभी राहिली.
मी कासावीस झालो. डोक्यात एकच चक्र सुरू होतं, असं कसं घडू शकतं.? मी तर तिच्याशी संबंधित प्रत्येक धागा कापून टाकला होता. तिच्या खाणाखुणा, तिचे शब्द, तिचे स्पर्श... सगळं काही मी कायमस्वरूपी बुजवून टाकलं होतं. मग हा अचानक आलेला आठवणींचा पूर कुठून आला.? या अस्वस्थतेने ग्रासून मी एखाद्या पिंजऱ्यातल्या वाघासारखा घरभर, या खोलीतून त्या खोलीत चकरा मारत होतो. पाय अस्वस्थ होते, मन व्याकूळ होतं.
आणि अचानक, माझे पाऊल आरशासमोर अडखळले.
मी थबकलो. आरशात पाहिलं. समोर एक चेहरा होता. थकलेला, हरवलेला, डोळ्यांत जुनीच व्याकुळता साठवलेला, माझा स्वतःचा चेहरा. आणि त्याच क्षणी विजेसारखा एक विचार डोक्यात चमकून गेला.
मी ज्या आठवणींना घरातून, वस्तूंमधून बाहेर काढत होतो, ती मूळ आठवण तर इथे समोर उभी होती. हा आरशात दिसणारा माणूस, तिने बदललेला, तिच्या जगण्याशी जोडलेला माणूस... हीच तर तिची सगळ्यात मोठी खूण आहे. मी माझ्या मनाच्या स्वप्नातील जगातून तिचं अस्तित्व पुसलं, पण स्वतःमध्ये साठलेलं तिचं असणं कसं पुसणार.? आरशातली ही आठवण तर अजूनही आहे तशीच जिवंत आहे. आता या स्वतःला, या आरशातल्या माणसाला कसं आणि कुठे कायमस्वरूपी बुजवून टाकायचं.? हा प्रश्न आता अनुत्तरित आहे, आणि या विचाराने व्याकूळ होऊन गेलेली संध्याकाळ जाताना आणखीन अधिकच गडद अशी रात्र माझ्या सोबतीला सोडून गेलेली आहे.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂
माझा हा ब्लॉग, इथं मांडले जाणारे विचार कदाचित प्रत्येकाला आवडतीलच असं नाही. कारण इथं गाजावाजा नाही, दिखावा नाही, तर आयुष्याच्या जखमांवरून अलगद फिरणारा शब्दांचा एक प्रेमळ हात आहे. इथली प्रत्येक ओळ ही कुणीतरी जगलेल्या, भोगलेल्या क्षणातून जन्माला आली आहे. इथल्या या शब्दांत तुम्हाला प्रामुख्याने प्रेम, विरह आठवणी, नियतीचे अजब खेळ आणि माणसांच्या कायमच्या निघून जाण्याची वेदना हेच विषय दिसून येतील. बहुतेक म्हणूनच ते फक्त लिहायचं म्हणून लिहिलेले कमी आणि प्रत्यक्षात जगलेले असे जास्त वाटतात. आणि म्हणूनच नकळतपणे तुम्हाला स्वतःशी, स्वतःच्या आयुष्याशी संवाद साधायला भाग पाडतात.!🎭
#आयुष्य_वगैरे ❤️🩹🫂