ओढ

नेहमीप्रमाणे तुझा फोटो पाहत असताना आज सहज वाटून गेलं की, मी तुझ्या फोटोला जितक्या उशीरापर्यंत टक लावून पाहू शकतो अथवा पाहतो, तेवढं टक लावून, वा तेवढ्या उशीरापर्यंत आजतागायत एकदाही मी तुला पाहिलेलं नाही. बालपणापासून ते आपण तरूणपणात पदार्पण करेपर्यंत, हे असंच सुरू होतं. तुला चोरुन चोरुन पाहताना, फार फार तर फक्त दीड दोन मिनिटेच मी टक लावून पाहू शकायचो. कारण तेव्हा मनात ही एक भीती असायची की कुणीतरी पाहिलं तर, आणि दुसरी भीती म्हणजे तू अचानकपणे एकदमच माझ्याकडे नजर वळवली तर. पण तरीही तेव्हापासूनच मी तुला दररोज थोडं थोडं पाहत पाहत, माझ्या मनात साठवत होतो. का कुणास ठाऊक, पण माझ्या मनाचा कोपरा न कोपरा तू व्यापून टाकलेला असूनही, तुला पहायची माझी ही ओढ
अजूनही तशीच कायम आहे.!
हां..,‌ पण जेव्हा आपण बालाजी मंदिरात भेटलो ना,
निदान तेव्हा तरी, एकदा का असेना, पण मी तुला खूप जवळून पाहिलं, आणि अनुभवलं ही. इतक्या वर्षात पहिल्यांदाच मी तुझ्याशी थेट बोलत होतो. लहानपणी आपण वंदना दी च्या क्लासमध्ये ब-यापैकी घोळका करून बसायचो, आणि वंदना दी आपल्या सर्वांच्या मध्ये बसायची. त्यावेळी नेहमीच मी तुझ्या समोरची, किंवा वंदना दी च्या अगदी समोरची जागा पकडायचो, जेणेकरून मला लपून छपून तुला पाहता येईल. तेव्हा ही तू इतरत्र पाहत असताना, वंदना दी शी बोलत असताना, माझी नजर तुझ्या डोळ्यांवरच खिळलेली असायची. एखाद्या बाहुलीच्या डोळ्यांगत तुझ्या डोळ्यांची होणारी उघडझाप पाहताना मला खूप मस्त वाटायचं. त्यातच तुझ्या उलटा यू कट केसांची, तुझ्या गो-या गो-या‌ गालांना स्पर्श करण्याची स्पर्धा लागलेली असायची. त्यावेळी जेव्हा जेव्हा गालावर येणारे तुझे केस, तू हळुवारपणे कानाच्या मागे सारायची ना, तेव्हा चुकून तुझा हलकासा स्पर्श त्या कानातल्या रिंगांना व्हायचा, तेव्हा मला त्या रिंगांचा खूप हेवा वाटायचा. त्यादिवशी तुझ्या मागं मागं बालाजी मंदिरात फिरताना मला बालपणीचे हे जुने दिवस आठवून जात होते.
नकळत एखादं पाऊल पुढे टाकून तुझ्या जवळ येऊन मी तुला आणखी जास्त जवळून न्याहाळत होतो.
हां.., ही इतकीशीच आहे..,
हां.., ही इथं लागते आपल्याला..,
हां.., हिचे केस किती मुलायम आहेत..,
हां..,‌ इथला‌ हा मानेवरला तीळ कित्ती शोभतोय हिला..,
हां.., ही कित्ती कित्ती गोरीपान आहे,
आणि मी सावळा कावळा.!
#गंध_आठवणींचा

अंतरपाट

सकाळी साडे अकराच्या सुमारास तो कोर्टात येऊन बसला होता. त्याच्या कामाचा नंबर येण्याआधी दुसऱ्या एका कामाचा cross सुरू होता. Cross, बोर्ड, मेहेरबान, या व  अशा अनेक वकीली शब्दांचा, त्याला तसा फारच कमी परिचय, पण गेल्या काही वर्षांत महिनाकाठी दोन तीनदा इथं येऊन, हे असे शब्द आता त्याला परिचयाचे झाले होते. जवळपास अर्ध्या पाऊण तासाने, तो सुरू असलेला cross संपला. मग दहा एक मिनिटं गेली असतील, तितक्यात उशिरापासून शांत बसून असलेले त्याचे वकील साहेब जागेवर उभे राहिले. सर्वात आधी त्यांनी अदबीने न्यायाधीशांना अभिवादन केलं, आणि लागलीच तिथल्या शिपायाने त्याच्या बायकोच्या नावाने आवाज दिला. तशी ती लगेचच पिंजऱ्यात येऊन उभी राहिली. तिला तिथं तसं उभं पाहून क्षणभरासाठी त्याच्या मनात खूप काही येऊन गेलं, आणि त्याला जुने दिवसही आठवून गेले. तो भूतकाळात हरवणार तितक्यात वकील साहेबांच्या आवाजाने तो भानावर आला. वकील साहेब न्यायाधीश महाराजांच्या अगदी समोर थांबून, दाखल केलेलं म्हणणं पुन्हा एकदा नजरेखालून घालत होते. आजूबाजूला जमलेल्या सर्वांच्या नजरा त्यांच्याकडे रोखल्या होत्या. आपापलं रडगाणं घेऊन कोर्टात आलेल्या आणि वर्षानुवर्षे कोर्टाचा उंबरठा झिजवणा-या कितीतरी जणांचा, बाहेर व्हरांड्यात बसून बारीक आवाजात बाजार भरला होता. मी इथं का आलो, तुम्ही इथं का आला, कोण चूक, कोण बरोबर, यासारख्या ब-याच गोष्टींवर तिथं कुजबुज सुरु होती.
तितक्यात न्यायाधीश महाराजांनी त्याच्या बायकोकडे पाहिलं, आणि तिला म्हणाले की, देवाशप्पथ खरं सांगेन, खोटं सांगणार नाही, अशी शपथ घ्या. त्याच्या बायकोने तशी शपथ घेतली, आणि पुढील कामकाजाला सुरुवात झाली. वकील साहेबांचा प्रश्न आणि त्या प्रश्नाला त्याच्या बायकोचे उत्तर, याने हळूहळू तो भुतकाळात हरवत जात होता. अगदी स्वप्नवत असा सुरू झालेला संसार, आणि मग अपेक्षा, अपेक्षाभंग, अहंकार यात विखरून गेलेलं कुटुंब, नाती आणि स्वप्नं.! अधेमधे त्याचं लक्ष डोक्यावर फिरणा-या पंख्याकडे जात होतं. तेव्हा त्या पंख्याचा कट्कट् कट्कट् असा येणारा आवाज त्याला सनईच्या सुरासारखा भासत होता. काळ्या कपड्यात आजूबाजूला उभे असलेले वकील वरातीतले बॅंडबाजावाले, समोर बसलेले न्यायाधीश महाराज भटजी, आणि पिंजऱ्यात उभी असलेली त्याची बायको, त्याला अंतरपाटापलीकडे उभी असल्याचे भासत होते. पण.., ते तर त्याचं दिवास्वप्नं होतं.!
अगदी खेळीमेळीत सुरू झालेलं कामकाज आता हळूहळू गंभीर होत जात होतं. वकील साहेबांच्या प्रश्नांची तीव्रता आणि त्यांचा aggressive approach वाढत चालला होता. वकील साहेबांच्या प्रश्नांची उत्तरे देत असताना, त्याच्या बायकोचा होणारा गोंधळ, त्याला खूप त्रास देऊन जात होता. आपल्या नजरेसमोर, आपली बायको अडचणीत असताना, आपण तिची मदत करू शकत नाहीये, या विचाराने तो कासावीस झाला होता. कौरव की पांडव.? दुर्योधन की युधिष्ठिर.? मी नेमका कोण, ते त्याला काहीच कळत नव्हतं. त्यातच अधेमधे त्याच्या बायकोची उत्तरं ऐकून, त्याला जुने दिवस आठवून जात होते. तर कधी तिचा खोटेपणा पाहून, ती अशी का वागते आहे,? अचानकच आपण तिला इतके नकोनकोसे का बरे झाले आहोत.? हे कोडं त्याला सुटत नव्हतं.
न्यायदान कक्षात सर्वात मागच्या बाकावर बसून, तो हे सगळं निमूटपणे पाहत आणि ऐकत होता. अधेमधे ती सतत त्याच्याकडे पाहत होती, कारण तिलाही माहित होतं की, खरं काय आणि खोटं काय.! नवरा बायकोचं भांडण हे जरी पेल्यातलं वादळ असलं, तरी त्या पेल्यातल्या वादळात बरेचदा आख्खं कुटुंब उध्वस्त होऊन जातं.
आता जवळपास पाच वाजयला आले होते. Cross जवळपास अर्धा निम्माच झालेला होता. म्हणून मग वकील साहेबांनी पुढील कामकाजासाठी जवळची तारीख मिळण्याची विनंती केली. एव्हाना न्यायाधीश महाराजांनाही विषय नेमका काय.? याची पूर्ण कल्पना आलेली होती. म्हणून त्यांनी निघून जाण्याआधी दोन्ही वकीलांना अजूनही काही तडजोड होऊ शकते का.? हे पहायला सांगितले. पण न्यायाधीश महाराजांचे ते शब्द ऐकताच, अगदी रागारागानेच त्याची बायको आत आली, आणि न्यायाधीश महाराजांना सांगू लागली की, आता मला नांदायला जाण्यात अजिबात रस उरला नाहीये. लवकरात लवकर काय असेल ती पुढील प्रोसेस करा, आणि आम्हाला यातून मोकळं करा. तिचं ते वाक्य ऐकताच कुणीही तिथं थांबलं नाही, आणि हळूहळू सर्व जण निघून गेले. वकील साहेब आणि तो, जिना उतरून लगेचच पार्कींगमधे आले. वकील साहेबांनी आपला कोट उतरविला, आणि गाडीच्या डिकीत ठेवला. त्यानंतर ते दोन मिनिटे त्याच्याकडे एकसारखं पाहत राहिले, आणि म्हणाले की, देशपांडे.., मला काहीच कळत नाहीये की, तुम्हाला भरपूर शिव्या द्याव्यात, दोन चार कानाखाली द्याव्यात, की तुमच्या बायकोप्रती तुमच्या असलेल्या प्रेमाला दाद द्यावी. फसलात तुम्ही, सोसताय तुम्ही, भविष्य आणि उरलीसुरली स्वप्नं, पणाला लावताय तुम्ही, तडजोड करायलाही तयार आहात तुम्ही, तरीही हे सगळं तुमच्या नशीबी का यावं.? आणि तुमचा वकील म्हणून नियतीनं मलाच का बरं निवडावं.? मला काहीच कळत नाहीये. तुमचा खटला माझ्याकडे आल्यापासून, इनमिन तीन वर्षांचा आपला परिचय, पण तुमच्या इतका व्यवहारी आणि प्रामाणिक माणूस मी अजून पर्यंत तरी पाहिला नाही. अगदी साचेबद्ध आणि वक्तशीरपणात बांधलेलं असं, अगदी अतिसामान्य असं, एका सामान्य माणसाचं तुमचं जगणं. आणि त्या सामान्य माणसाची, अगदी सामान्य अशी स्वप्नं. पण आपण एकच स्वप्नं पहावं, आणि तेही आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठी, नेहमीच भळभळत राहणारी जखम बनून जावं, यासारखं दुर्देव नाही हो देशपांडे. आणि हे दुर्दैव ज्याच्या नशीबी यावं,
ती दुर्दैवी व्यक्ती तुम्ही.!
किती सवयीचं झालं आहे ना आता, तुम्हाला हे जगणं.
आठवतंय मला, अगदी सुरुवातीला मला भेटलेले तुम्ही, आणि आताचे तुम्ही, यात खूप खूप फरक आहे. कारण आता तुम्ही खोटं हसायला, आणि मनातलं चेह-यावर न दाखवता, आतल्या आत दाबून ठेवायला शिकला आहात.!
देशपांडे, मला‌ माहीत आहे की, हे ही दिवस नक्कीच जातील.‌ पण एका गोष्टीचा मला नेहमीच, तुमच्यापेक्षा जास्त पश्चात्ताप वाटत राहिलं की, तुमच्या आयुष्यातील ते ऐन उमेदीचे दिवस, पुन्हा कधीच परत येणार नाहीत. आणि मी किंवा आणखी कुणीही, ते दिवस पुन्हा कधीही परत आणू शकणार नाही.!
#आयुष्य_वगैरे 🎭
#अडगळ
#तारीख_पे_तारीख

भेट तुझी माझी

तू इथं नाही, असं समजून मी इकडं तिकडं वावरत होतो. पण काल अचानकच तुझा फोन काय येतो, आपलं बोलणं काय होतं, मग पुन्हा खूप उशीरापर्यंत आपला मेसेज मेसेजचा खेळ, आणि तुझं ते खास माझ्यासाठी, त्या रिक्षावाल्याला रस्ता सांगत सांगत, नेमकं त्याच गल्लीबोळातून रिक्षा न्यायला लावणं, जिथं मी तुझी वाट पाहत उभा राहिलो होतो.! बरोबर ना गं.?
कित्ती भारी... एकदम फिल्मी स्टाईल. हे सगळं घडण्याआधी सगळं काही अगदी शांत शांत होतं, पण आता एखाद्या वादळात सापडलेल्या पालापाचोळ्यासारखी झालीय माझी अवस्था. अजूनही जमीनीवर नाहीच मी, काल रात्री तर झोपच येत नव्हती. एक दीड वाजता तुला मेसेज करून, तुझ्याशी बोलावंसं वाटत होतं. आज पुन्हा एकदा किती जवळ होतीस तू माझ्या, नेहमी प्रमाणेच तुझ्या डोळ्यांत पाहत असताना तुझ्या चेहऱ्याकडे पहायचं राहूनच गेलं. ज्या कॉर्नरवर रिक्षा वळली ना, तेव्हा त्याच क्षणी, तिथंच सगळं काही कायमस्वरूपी थांबून जावं, असं वाटतं होतं. आज सुदैवाने तिथं ट्राफिकही खूप होतं, त्यामुळे मी रिक्षाच्या मागे मागे चालत येत होतो. रिक्षाच्या आरशात तुझा चेहरा शोधत होतो. तेव्हा कधी कधी त्या आरशात दिसणारा तुझा चेहरा आणि त्यावरच नटखट हसू पाहून मन सुखावून जात होतं. तुझ्या अंगावर कोणत्या रंगाचा ड्रेस होता, हेसुद्धा आठवत नाहीये, पण तू माझ्या समोरून गेलीस, हे मात्र माझ्या मनाला अजूनही खरं वाटतं नाहीये. आणि विषेश कौतुक आणि हेवा या गोष्टीचा वाटतोय की, हे सारं काही तू घडवून आणलसं, फक्त माझ्यासाठी, मी तुला डोळेभरून पहावं यासाठी, तुझ्या या वेड्याचं हे वेड जपण्यासाठी.!
#वेड 🌼🌼🌼
#गंध_आठवणींचा
#काल्पनिक_वगैरे

सामान्य माणूस

सामान्य माणसाचं जगणं हे रस्त्यावर फिरणा-या कुत्र्यासारखं असतं. इकडून तिकडे सतत नुसती पळापळ.

या पळापळीत एखाद्या मोठ्या अपेक्षेचं वा स्वप्नभंगाच वादळ कधी येऊन त्याला चिरडून गेलं, हे कुणाच्याही लक्षात येत नाही, आणि शेवटी मृत्यूनंतरही वाट्याला येणार हेळसांड तर जन्मताच भाळावर कोरलेली.!🎭

#आयुष्य_वगैरे 

#अडगळ 

मढं

तो लहानपणी खूप भांडखोर होता.
घरी, शेजारी, गल्लीत, शाळेत सतत वाद
अथवा किरकोळ हाणामारी करत असायचा.
त्याचा एकुलता एक मोठा भाऊही
त्याच्याशी पटवून घेत नसायचा.
दररोज संध्याकाळी त्याचे आई-बाबा
शेतावरून घरी परतले की,
याचा मोठ्या भावाच्या नावाने आणि
किरकोळ व्यक्तीगत बारीकसारीक तक्रारींचा
पाढा सुरू व्हायचा. पण तेव्हा त्याची आई
त्याला म्हणायची की, रोजचंच झालंय हे तुझं.
आणि रोजचंच मढं, त्याला कोण रड.!?
मग बहुतेक तेव्हापासूनच तो हळूहळू मरत गेला.
आणि मढं स्वताहून कधी कुठे जात नाही,
म्हणून मग अधेमधे त्याला मिरवलं जायचं.
पुन्हा घरी परतल्यावर अडगळीत फेकलं जायचं.
आता जुनी झालेली ती घरची खोडं,
अडगळीत पडलेल्या त्या मढ्याकडे
कधी खूप  आशेने बघत असतात,
पण त्या मढ्यालाही आता सवय झालीय,
मढ्यासारखचं निर्जीव जगण्याची.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#अडगळ

अडगळ

का कुणास ठाऊक,
पण आज त्याचं ते बोलणं मला खूप आठवत आहे.
बोलता बोलता तो नेहमी बोलून जायचा की,
रात्रीच्या झोपेचं पार खोबरं होऊन जातं यार.
माझे पप्पा खूप घोरतात रे.!
रात्री मी घरी असताना,
कानात हेडफोन्स वगैरे असतात,
तेव्हा काही वाटत नाही रे, पण ते काढून
झोपी जायचा प्रयत्न करू लागलो की,
पप्पाचं ते घोरणं एकसारखं कानावर येत राहतं.
मान्य की त्यांचं वय वगैरे झालंय आता,
पण तरीही it's so irritating यार..!!
पप्पा..
पप्पा...
अहो पप्पा... अशा हाका मारून,
किती घोरताय हो तुम्ही, असं म्हणून
त्यांना झोपेतून जागं करावं, तर तेवढ्यापुरतचं ५ - १० मिनिटे त्यांच्या घोरण्याचा आवाज बंद होतो,
आणि थोडावेळ गेला की,
पप्पाचं ते घोरणं पुन्हा सुरू व्हायचं.!
आता गेल्या महिनाभरापासून त्याचं घर अगदी शांत आहे, कारण त्याच्या पप्पांचं घोरणं कायमस्वरूपी थांबलं आहे. त्याला वाटणारी #अडगळ आता एक आठवण बनून, कायमस्वरूपी त्याच्या मनात घर करून बसली आहे.!🎭
#आयुष्य_वगैरे

Delete

मोबाईलच्या गॅलरीत जपून ठेवलेला
तुझा एखादा फोटो डिलीट करताना
delete आणि undo यांच्यात तुफान हाणामारी होते,
मोबाईलची गॅलरी रक्तबंबाळ होते,
कंठ दाटून येतो,
काळवेळ न पाहता डोळे टचकन पाण्याने भरून येतात.
मग तू तर माझ्या आयुष्याचा भागच नाहीयेस,
फक्त एक आठवण बनून जगतोय तुला, अगदी मनसोक्त.
मग कित्ती रडलो असेन गं मी,
कित्ती रडतो गं मी, याचा हिशोबच नाही.
माझ्यासाठी नेहमीच सर्वात आधी तू असतेस,
आणि तुझ्यासाठी बहुतेक सर्वात शेवटी मी.!
बरोबर ना.!??
माझी साधी सावलीही पडली नाही कधी तुझ्यावर,
तरीही कधी, कुठे आणि कसा.? मी इतका तुझा होऊन गेलोय, ते माझं मलाच कळत नाही.!🎭
#अडगळ #काल्पनिक_वगैरे #जगण्याची_रीत

फोडणी

शिळा भात थंडीने कुडकुडत, आपापल्या शीत भावांना गच्च पकडून, उबीच्या शोधात दगडासारखा झाला होता. हात सैन्यातील ५ प्रचंड सामर्थ्यवान सैनिकांना पाठवून त्यांना एकमेकांपासून विलग केलं. मग नुसता आकांडतांडव आणि एकच आक्रोश उठला. शीत भावांना गलबलून आल्यानं हळूहळू सगळीकडे पाणी पाणी होऊ लागलं. तितक्यात त्या ५ प्रचंड सामर्थ्यवान हात सैनिकांनी आपला मोर्चा कांद्याकडे वळविला. भात शीतभावांची तशी अवस्था पाहून कांदाही लागलीच रडू लागला. बुडाखाली लागलेल्या आगीनं कढईची भूक कधीपासून उकळ्या मारत होती. हात सैन्याचा निषेध म्हणून मोहरी आणि कढीपत्ता यांनी प्राणाहुती दिली. भाताच्या आयुष्यातील शेवटचा क्षण तरी रंगीबेरंगी व्हावा, म्हणून हळदीने मुक्तहस्ते स्वतःला उधळून लावलं. शेवटी कोथिंबीरीने आपलं मनोगत व्यक्त केलं, आणि शिळ्या भाताचा, रंगरंगोटी केलेला शेवटचा प्रवास सुरू झाला.!🎭
#आयुष्य_वगैरे 

ताई

प्रिय ताई, नमस्कार..! 🙏

पत्रास कारण की,

एक तारीख 

ज्या तारखेचं अगदी बालपणापासून 

खूप खूप कौतुक आहे, 

अशी ती तारीख म्हणजे ११/११. 

तुझ्या आयुष्यातील 

आणि तुझ्याशी निगडित सर्वांच्या आयुष्यातील 

अतिशय महत्त्वाचा असा हा दिवस, 

म्हणजे तुझा वाढदिवस..! 

या धावपळीच्या आयुष्यात, 

कधी कधी तुला या दिवशी शुभेच्छा द्यायचं राहून जातं, 

पण या दिवशी तुझी आठवण आली नाही, 

असं आजपर्यंत कधीच झालं नाही, 

आणि होणार ही नाही. बालपणापासून ते अगदी तरूणपणात पदार्पण करेपर्यंत, 

आपल्या कितीतरी कडू गोड आठवणींचे 

आपण साक्षीदार राहिलो आहोत.

आता त्यापैकी ब-याचशा आठवणी ह्या 

विस्मृतीत गेल्या असल्या तरीही, 

अजूनही कधी कधी ते जुने दिवस आठवले की, 

वाटून जातं की, खरंच बरं होतं ते बालपण, 

उगाचच मोठे झालो आपण. 

कधी कधी मी जेव्हा गार्गीला पाहतो ना, 

तेव्हा मला मी तुझ्या घरी यायचो तेव्हाचे दिवस आठवतात, आणि तेव्हाची ती, छोटीशी तू, कधी कधी अचानक डोळ्यासमोर उभी राहतेस. 

ब-यापैकी आपल्या सगळ्याचं असंच होतं गं, 

बोलायचं तर खूप काही असतं, पण राहून जातं.

नेहमीच आनंदी असतेस आणि नेहमी अशीच रहा, 

काळजी घे. तुला तुझ्या वाढदिवसाच्या आणि दिपावलीच्या मनःपूर्वक खूप खूप शुभेच्छा..! 

शुभ दिपावली..!🪔🪔🪔

🍫🍫🍫

आई-बाबांना साष्टांग नमस्कार.!🙏

भाऊजींना सप्रेम नमस्कार, 🙏

आणि सर्व बच्चे कंपनीला गोड गोड मुका.!😘

चप्पल

पप्पाची तुटलेली #चप्पल पाहिली की, माझ्या मनात नकळत बालपणीचे ते दिवस डोकावून जातात. तेव्हा उन्हाळा असो, हिवाळा असो, वा पावसाळा, पॅरेगॉनची शीरपल, म्हणजे स्लीपर चप्पल म्हणून ठरलेली असायची. चप्पल म्हणजे शीरपल, हे गणित तेव्हा मनात फिक्सच झालेलं होतं. तेव्हा ही चप्पलच्या किंमती आत्ताप्रमाणेच आडमाप असायच्या. त्यावेळी कधी कधी तर त्या ४९/- रूपयांच्या शीरपल मध्ये अखंड वर्ष काढावं लागायचं. या दिवाळीला घेतलं की, थेट पुढल्या दिवाळीलाच. त्या शीरपलमध्ये तसा फक्त हिवाळाच सुसह्य वाटायचा. कारण उन्हाळ्यात त्या शीरपलचा तो रबरी पट्टा जिथं त्वचेच्या संपर्कात यायचा, तिथं फोड उठायचे. आणि ते फोड फुटले की मग चालताना खूप त्रास व्हायचा. कधी कधी तर जखमाही व्हायच्या. आणि पावसाळ्यात तर चिटक्या उडून उडून मागील बाजूने कपडे चिखलाने पुर्ण माखून जायचे. पावसाळ्यात कधी कधी शाळेतून घरी परतताना शीरपल नकळत पायातून निसटून पाण्यातून वाहत जायचं. मग त्या वाहत जाणाऱ्या चप्पलामागे धावताना, मनात बॅकग्राऊंडला जेम्स बॉण्डचं #संगीत सुरू असायचं. अशावेळी खरी पंचाईत तर तेव्हा व्हायची, जेव्हा चप्पल वाहत गटारात जायचं, आणि मग पुढं एखादा मोठा पाईप आला की भीती वाटायची की, आपलं चप्पल यातून pass होऊन पुढे येईल,? की आतच अडकून बसेल.? पण सुदैवाने चप्पल कधीच पाईपात अडकली नाही. तसं ते शीरपल टिकायला खूप मजबूत ही होतं म्हणा. पण कधी कधी पट्टा तुटला की अवघड व्हायचं. तेव्हा फक्त पट्टाही विकत मिळायचा, पण तो सुद्धा चप्पलच्या निम्म्या किंमतीत. म्हणून मग कधी कधी घरच्या घरी खजूरी दोरा म्हणजेच वाकळी दो-याने शिवायचं, किंवा आईकडून एखादी टाचणी घेऊन, चप्पल आणि पटट्याची बळजबरीने युती घडवून आणून, दिवाळीची वाट पाहत बसायचं. अशावेळी कधी कधी मी पप्पांच्या माघारी आईला बोलायचो की, आई.., नवीन शिरपल घेऊया की गं.? त्यावेळी #आई मला पप्पांची जुनाट झालेली, तुटका अंगठा वगैरे शिवून वापरत असलेली चप्पल दाखवायची, आणि ते पाहून मी आपसूकच गप्प बसायचो, आणि घरात आईची चप्पल आजवर कधीच का दिसली नाही, या विचारात हरवून जायचो.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#गंध_आठवणींचा

उटणं

घरी नेहमीप्रमाणे सर्वात आधी #आई जागी झालेली असायची. सगळं काही आवरून अंगणात सडा शिंपून, तिनं अंगणात जमेल तशी, जमेल तितकी काढलेली #रांगोळी पाहून क्षणभरासाठी अंगणात #इंद्रधनुष्य पडल्याचा भास व्हायचा. तुळशी जवळ लावलेली एक छोटीशी पणती जणू उगवत्या सुर्याशी स्पर्धा करतेय असं वाटायचं. हळूहळू आईची प्रेमळ हाक कानावर येऊ लागायची. मग झोपेतून कधी जागा झालो, आणि कधी त्या चुलीपाशी येऊन बसलो काहीच कळत नसायचं. कधीपासून हाताच्या तळव्यावर एकटी पडलेली कोलगेटची पावडर बोटाच्या प्रतिक्षेत असायची. घरभर पसरलेला धूर पाहून वाटून जायचं की मी स्वप्नात तर नाही ना. तेव्हा त्या चुलीतल्या धुरालाही दिवाळीचं किती कौतुक वाटायचं ना. तो धूरही नकळतपणे घरभर इकडे तिकडे पळत असायचा. इकडं पाणी तापत असताना एकुलती एक चुलत #बहीण तेलाची वाटी घेऊन वाट पाहत उभी असायची. दात घासून झालं की मग तिच्या समोर जाऊन, रांगोळी काढलेल्या एका पाटावर उघडाबंब होऊन बसायचं. #थंडी तर खूप वाजायची, पण आईसमोर काहीच चालायचं नाही. मग बहीण सर्वांगाला तेलाने मालिश करायची. किती मस्त वाटायचं. हे आवरलं की सर्वात आधी बहीणच दोन तीन तांबे पाणी अंगावर ओतायची. मग त्यानंतर आई मोर्चा सांभाळायची आणि घासून पुसून आंघोळ घालायची. त्यावेळी डोळे मिटून शांतपणे गप्पगुमान बसल्यावर एक गोष्ट जाणवायची की, या चुलीतल्या जळणा-या सरपणाचा #वास नकळत या पाण्यालाही लागला आहे. हे एक प्रकारचं उटणंच, आणि या उटण्याच्या सुवासाला खरंच तोड नाही.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#गंध_आठवणींचा 

किल्ला

शाळेला दिवाळी सुट्टी लागण्याआधीच #किल्ला बनवायची तयारी सुरू झालेली असायची. शेवटचा पेपर संपला की, किल्ल्यावर शेवटचा हात मारला जायचा. नागमोडी वळणाच्या पाय-या, ठरावीक ठिकाणी विहीर, घराच्या कौलाच्या खाप-या काढून गुफा बनवणं, खराट्याच्या काड्या लावून आजूबाजूला भक्कम तटबंदी आणि थोडासा खोलवर खड्डा काढून, त्यात पाणी सोडून #खंदक वगैरे.
मग दररोज उठून सर्वात पहिला मोर्चा वळायचा ते थेट किल्ल्याकडेच. किल्ल्यावर आणि आजूबाजूला टाकलेली हळीव, मोहरी उगवली आहे की नाही पहायचं, पाय-या आणि बुरुजावर टोचलेली खपली नीट उगवली आहे की नाही ते पाहणं वगैरे वगैरे. वर्षानुवर्षे त्या एका बॉक्सात जपून ठेवलेली ती #सैनिकं हळूहळू बाहेर काढणं, आणि किल्ल्यांवर ठिकठिकाणी मांडणं. छोटे छोटे भगवे ध्वज तयार करून किल्ल्यावर ठिकठिकाणी लावणं, आपण मुद्दामहून वेचून आणलेली ठराविक हिरवी सैनिक आणि आपली सैनिक यांना समोरासमोर उभं करून लढताना दाखवणं. सर्वात उंच अग्रभागी दिमाखात बसलेल्या आपल्या छत्रपतीं समोर, एका इंग्रजाला मुजरा करताना अवस्थेत उभं करणं.! आणखीन ही कित्ती काही.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#गंध_आठवणींचा

पप्पा

माझ्या आईला आणखी दोन बहिणी, आणि या तिघींत एक भाऊ, म्हणजे माझा मामा. मी जसजशी मोठी होत गेली, तसतसं मला कळत गेलं की, हे माझ्या मामाचं घर आहे. म्हणजे मी माझ्या आईच्या माहेरी आहे. मला एक मोठी बहीण. तिचं नाव आदिती. ती ब-यापैकी चांगल शिकलीये आणि काही वर्षांपूर्वी तिचं लग्न झालंय. सरकारी नोकरीवाला नवरा मिळालाय तिला. तिच्या संसार वेलीवर आता एक गोंडस फुलंही आलंय आता. सगळं काही मस्त मजेत सुरू आहे.
कधी कधी आजूबाजूला पाहिलं की मला एकच प्रश्न पडायचा की, माझे वडील कुठे आहेत.? आणि माझ्या दोन्ही मावश्या ही, माझ्या आईप्रमाणे इकडे माहेरीच का असतात.? मी हळूहळू मोठी होत जात होते, तशी तशी कळत नकळत मला माझ्या प्रश्नांची उत्तरे भेटत जात होती. मोठ्या मावशीचा नवरा लग्नानंतर काही वर्षांतच वारला होता, अणि तिला मुलंबाळं असं काही झालंच नव्हतं. मधली मावशी कित्येक वर्षांपूर्वी सासरी भांडून आल्यापासून परत नांदायला गेलीच नाही. मध्यंतरी तिचे सासू सासरे वारले, नवरा ही जिवघेण्या अपघातात सापडून ही बचावला, तरीही इकडील कुणीच तिकडं गेलं नाही, वा साधी विचारपूस ही केली नाही. सर्वात लहान बहीण म्हणजे माझी आई ही, पप्पांशी पटत नाही म्हणून मी पोटात असल्यापासूनच माहेरी येऊन राहिली होती. त्यामुळे पप्पा म्हणजे काय असतं, ते मला काहीच ठाऊक नव्हतं. दोनेक वर्षांपूर्वी मग एकदा पप्पांना भेटायचा योग आला. तेव्हा आई कित्तीतरी वर्षांनी तिच्या सासरी आणि मी पहिल्यांदाच माझ्या पप्पांच्या घरी आलो होतो. घरातून बाहेर पडल्यापासूनच आई एकसारखी रडत होती. मला वाटलं की खूप खूप वर्षांनी ती सुद्धा पप्पांना भेटणार आहे, म्हणून बहुतेक आनंदाने रडत असेल. मी एसटीच्या खिडकीतून दिसणारी पळती झाडे पाहण्यात हरवून गेली होती.
स्टॅंडवर उतरून हळूहळू आम्ही घराकडे जाऊ लागलो, हळूहळू आईचं रडणं आता खूपच वाढत जात होतं. ते पाहून माझ्या मनात विचार येऊन जात होता की, एकमेकांवर इतकं प्रेम होतं, तर मग इतकी वर्षे ही दोघं असं वेगवेगळं का राहिली असतील.? आईचे हे अश्रू नेमके कसले आहेत.? पश्चातापाचे की आणखी कसले.?
मी नवीन गावं, नवीन परिसर पाहण्यात हरवलेली होती. हे माझं गाव होतं, माझ्या पप्पाचं गाव. घर जवळ आलं तसं मला काहीच कळेनासं झालं. घराबाहेर माणसांची खूप गर्दी दिसत होती. त्या गर्दीतून वाट काढत आई आणि मी पुढे सरकलो. तिथं आत सोप्यात बायका एकमेकींच्या गळ्यात पडून रडत होत्या. तितक्यात अचानक आईनं माझा हात सोडला आणि तिथं त्या बायकांच्या मध्ये शांत झोपलेल्या एका माणसाच्या अंगावर पडून ती रडू लागली. आजवर कधीच माझा हात न सोडणा-या आईने आज त्या शांत झोपलेल्या माणसासाठी माझा हात का सोडला.? हे मला कळत नव्हतं. त्या सगळ्या रडणा-या बायकांच्या आवाजाने आता नकळत माझाही हुंदका दाटून आला होता. माझ्या आईला पाहून अचानकच जोरजोरात रडारड सुरू झाली. आतापर्यंत गुपचूप उभ्या असलेल्या माणसांत ही कुजबुज वाढली. तिथं रडणा-या काही म्हाता-या बायका माझ्या आईकडे पाहत हाताची बोटं मोडत काहीतरी बडबडत होत्या. वाटोळं केलंस गं आमच्या घराचं.. वाटोळं केलंस.! असलं काहीतरी माझ्या आईला बोलत होते. त्या रडारडीतही माझं मन वाटोळं होणं म्हणजे काय.? याचा शोध घेत होतं. मी कुणाच्या काखेत होती ते माहीत नाही, पण मला त्या काखेत खूप आपलेपणा वाटत होता. असाच रडारडीत बहुतेक तासभर उलटला असेल. अचानकच माणसं पुढं सरकली आणि त्या मध्ये शांत झोपलेल्या माणसाला खांद्यावर उचलून कुठेतरी घेऊन गेली. मला वाटलं की एखाद्या चौकातून वगैरे फिरवून माघारी येतील, पण खूप उशीर झाला तरी कुणीच आलं नाही.
त्या शांत झोपलेल्या माणसाला खांद्यावरून बाहेर घेऊन गेल्यापासून आता तिथल्या रडारडीची जागा शिव्याशाप आणि प्रचंड अशा तणावाने घेतली होती. माझा मामा आणि आई ही हातवारे करत कायबाय बडबडत होते, आणि समोरून तसाच काहीसा प्रतिसाद येत होता.
माझी आई घरात जायचा प्रयत्न करत होती, पण तिला अडवलं जात होतं, आणि मामा तर चक्क दोन तिन मुलं आणि एका वयोवृद्ध व्यक्तीसोबत धक्कामुक्की करत होता.
अचानक मामाने मला त्या उबदार आणि आपलेपणा वाटणा-या काखेतून ओढून घेतलं, आणि माझ्या आईच्या हाताला धरून झपझप पावलं टाकत तिथून बाहेर पडला. आता मी मामाच्या काखेत बसून तिथून परतताना माझं, माझ्या पप्पाचं घर डोळ्यात साठवून घेत होते, पण मनात सतत एकच प्रश्न येऊन जात होता की, आपला पप्पा आपल्याला का भेटला नाही.? आपल्या आईला का भेटला नाही.? त्यानं आपल्याला मायेने जवळ का घेतलं नाही. ? पप्पा कुठेच का दिसला नाही.? तो नेमका कसा दिसतो.? माझी आई इतकी का रडत होती.? माझ्या आईनं कुणाचं वाटोळं केलं.? ते वाटोळं म्हणजे काय असतं.? असे कितीतरी प्रश्न मनात घेऊन मी माझ्या, माझ्या पप्पांच्या गावचा निरोप घेतला.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#अडगळ

प्रिय..

काल खूप दिवसांनी अचानक आमची भेट घडून आली.
प्रथमतः तर मी त्याला ओळखूच शकलो नाही. त्याचा लूक पुर्णपणे बदलला होता. म्हणजे तो काही वर्षांपूर्वी जसा होता ना, तसाच आत्ता दिसत होता. काळेकुट्ट चकचकीत पॉलिश केलेले बूट, कडक इस्त्री आणि इन. शर्टाच्या वरच्या खिशाला नेहमीप्रमाणे एक लेक्सी बॉलपेन. पण तो फक्त दिसायला तसा दिसत होता, चेह-यावर तीच ती निराशा अजूनही तग धरून होती, अगदी तशीच. त्याला थांबवायला आणि बोलतं करायला मी चहाच्या टपरीवर घेऊन गेलो.
चहाचा घोट घेत घेत आमच्या किरकोळ गप्पा सुरू झाल्या. तितक्यात सहज काही वेळापूर्वी त्याच्या शर्टाच्या खिशातील बॉलपेन मागे दिसलेला एक घडी घालून ठेवलेला कागद आठवला. मी अगदी बिनदिक्कत विचारलं, ते खिशात काय आहे रे.? तसा तो आधी खूप खूप हसला आणि मग म्हणाला की, माझं बोलणं ऐकून तू सुद्धा खूप खूप हसणार आहेस, म्हणून मला हसू येत आहे. तसा तो म्हणाला की, पत्र आहे हे. त्यावर मी म्हणालो की मोबाईल आणि ई-मेलच्या जमान्यात कुठं या कागदात अडकून पडला आहेस. त्यावर तो म्हणाला की,
अरे...
खरंतर पत्रांचीच दुनिया बरी होती,
भावनांची जाण तेव्हा खरी होती.!
हे ऐकून मी निशब्द झालो. तितक्यात त्याने ते खिशात घडी घालून ठेवलेले पत्र माझ्या हातात टेकवले, आणि वाच म्हणाला. मी ना नू करणार तेवढ्यात तो बोलला की, तुझ्यापासून काहीही लपलेलं नाहीये, त्यामुळे तू अगदी बिनधास्त वाचू शकतोस.
आणि मग मी ते पत्र वाचायला सुरुवात केली,

प्रिय..
तुला असं संबोधायचा हक्क मला आहे का नाही, हे खरंतर तूच ठरवायचे आहेस. तरीही मी तुला 'प्रिय' म्हणतो. कारण तो अधिकार मला कधी मिळेल की नाही, ते मला ठाऊक नाही. आणि मला नेहमीच वाटत आलंय की, तुझ्यावर प्रेम करणा-यांच्या यादीत माझा शेवटून पहिला नंबर आहे, आणि मी कायमच शेवटी राहणार, तरीही no problems, no complaints, no demands.! शुद्ध दोस्ती झिंदाबाद..!! आणि मी तुला प्रिय व्हावं, यासाठी मी नेमकं काय केलं पाहिजे, हे मी तुला विचारूनही तू मला कधी काही सांगत नाहीस, आणि माझं मलाही ते कळत नाही, म्हणूनच प्रिय......

याआधीही मी बरेचदा तुला पत्र पाठवत आलोय, पण हे पत्र तुला नक्कीच काहीसं वेगळं वाटेल.
खरंच..
कित्ती ओळखीचे आहोत आपण,
तरीही किती अनोळखी वागतो आपण.!
आजच्या या पत्रास कारण की,
तू नेहमीच म्हणतेस की,
तू नाही आलास..,
मी आलीये तुझ्याकडे.!
पण तूच सांग की, इतकी वर्षे मी तुला पहायला,
तुझ्याशी बोलायला, तुझ्या घराजवळ आणि जिकड तिकडं तुझ्या मागे मागे फिरताना, कधीच मला तसा अपेक्षित प्रतिसाद न तुझ्या वागण्यातून दिसला, किंवा तुझ्या नजरेत ही नाही दिसला. हां.., असंही झालं असेल की मी तुझी नजर ओळखू शकलो नसेन. पण एक सांगू,
मी हाफ चड्डीत फिरायचो तेव्हापासून, मला तुला पहायची असलेली ओढ, तुझ्या मागे मागे फिरायची सवय इतक्या सहजपणे बंद करणं तेव्हा मलाही खूप जड गेलं होतं गं.
तू पहिल्यांदा रागावली होती, तेव्हा काही विशेष वाटलं नाही, हे नॉर्मल आहे असं वाटलं. पण पुन्हा एकदा दोनदाही असंच झालं, तेव्हा मला लय वाईट वाटलं.
इतकी वर्षे तुला माझ्याकडून नकळतपणे किती त्रास झाला असेल, हा विचार मला खूप त्रास देत होता.
तुला तर माहीतच आहे, जेव्हा तू मला शेवटचं रागावलसं, तेव्हा पासून मी हळूहळू तुझ्या घराकडे येणं, तुला दिसणं, तुझ्या मागे फिरणं सगळंच बंद केलं होतं, आणि जर कधी तू समोरून येताना दिसलीस तरी लगेचच मी मागे फिरत होतो, किंवा रस्ता बदलत होतो. हे सगळं करताना मला किती त्रास व्हायचा ते माझं मलाच ठाऊक. मी हे असं वागत असताना एखादा मित्र म्हणायचा की, अरे.., बिनधास्त मागे लाग रे, कधीतरी हो म्हणेलच ती, पण का कुणास ठाऊक माझं मन धजावत नव्हतं. आणि एखादा मित्र म्हणायचा की, काही गोष्टी/व्यक्ती या फक्त आठवणीत जपायच्या असतात. मग म्हणून मी तुला आठवणीत जपायचा पर्याय स्वीकारला.

पण खरंच हे असं वागणं माझ्यासाठी सोप्पं नव्हतं गं.
तुला माहित आहे की नाही ते माहीत नाही, पण कित्येक वेळा मी तुला दिसायला नको, म्हणून तुझ्या घरची वाट टाळण्यासाठी, त्या झन्न्यासाहेब दर्गाच्या रस्त्यावरून येऊन, माने बाईंच्या बोळातून, त्या बीबी मावशीच्या कच-याच्या ढिगातून ये-जा करायचो. तेव्हा सगळे विचारून थकले की, असा इकडून घाणीतून आणि एवढं फिरून का येतोस, पण त्याचं उत्तर तेव्हाही कुणाला मिळालं नाही, आणि आजतागायत माहीत ही नाही.

खरंच.. सोप्पं नव्हतं गं हे सगळं माझ्यासाठी.!
मी त्या छोट्याशा शुभमशी मैत्री केली होतीच,
बोलता बोलता मी त्याच्याकडून तुझे हालचाल माहीत करून घ्यायचो. तुझ्या संपर्कातील कुणीही व्यक्ती दिसली, तरी मला तू आठवायचीस आणि दिसायचीस. तेव्हा मला माझंच खूप हसू यायचं. हळूहळू दिवस पुढे जात होते, पण मला Move on करायला जमत नव्हतं, आणि अजूनही जमत नाहीये. कॉलेजमध्ये मुलींशी बोलताना मी पहिल्यांदा 'शुद्ध मैत्री' ही अट ठेवून मगच पुढे जायचो. तुझ्यापासून लांब झालो, तेव्हा मला नेहमी वाटायचं की, जर तुझा विचार सोडून देऊन मी दुसऱ्या कुठल्या मुलीच्या मागे लागलो, तर मग माझ्या तुझ्यावरील असणा-या प्रेमाला अर्थ तरी काय.? आणि मग जेव्हा कधी तरी तुला कळेल की माझं अमुक मुलीसंग, माझं तमुक मलीसंग, तेव्हा तुला काय वाटेल, या विचाराने दुसऱ्या कुठल्या मुलीचा विचार माझ्या मनात कधी आलाच नाही, आणि आजही असं काही मनात आलं की वाटून जातं की, तुला काय वाटेल.

मला अगदी शेवटपर्यंत लग्नही करायचं नव्हतं गं,
पण आई वडिलांचा हट्ट आणि पै पाहुण्यांच्या दबावापुढे मी हतबल झालो. आई-वडिलांना माझ्या जबाबदारीतून मुक्त झालेलं मला पहायचं होतं. लग्न करतानाही मी विनाअट लग्न केलंय. रंग,रूप, शिक्षण काही बघितलं नाही, पाहिलेल्या प्रत्येक मुलीला जागेवर होकार देत होतो. अजूनही आठवतोय मला तो दिवस. तुझ्या वाढदिवसाच्या दिवशीच मी शेवटचं स्थळ पहायला गेलो होतो, आणि नेहमी प्रमाणे जागेवरच होकार दिलो होतो, आणि लगेचच काही दिवसांत माझं यादी पे शादी लग्नही झालं होतं. मी तिथं मंडपात उभा असतानाही, तिच्यासोबत त्या अग्नीला साक्षी मारून फे-या मारत असतानाही, तुझाच विचार मनात येऊन जात होता. तिथं नकळतपणे तुझ्या आठवणींशी माझं लग्न झालं, आणि साताजन्माचं आठवणींचं नातं आणखीनच घट्ट झालं. तिथून निघताना ती तिच्या आई-वडिलांना बिलगून ढसाढसा रडत होती, आणि मी आतल्या आत तुला आठवून रडत होतो.

लग्नाच्या नंतरही बरेच दिवस ती आजारी होती. आमच्या लग्नाच्या बेडवर सगळ्यात आधी तिचं आजारपण गेलंय, ते पण जवळपास दीड दोन महिने. ती बरी झाल्यावरही मी तिला कधी आततायीपणाने स्पर्श केला नव्हता. मग तीनेक महिन्यांनी, एका रात्री, ती स्वतःच म्हणाली की, माझी तब्येत आता पुर्णपणे बरी आहे, तुम्हाला काही करायचे असेल तर करू शकता, आणि मी काही बोलण्याआधीच ती माझ्यावर स्वार झाली. मग पुन्हा काही वेळ तो गडद असा काळभोर अंधार.! मी निपचित पडून होतो, अंधार असल्यामुळे तिच्या लक्षात आलंच नाही की, मी रडतोय. थोड्या वेळाने ती शांत झोपी गेली. मी रात्रभर तसाच जागा होतो.
खरंच... सोप्पं नव्हतं गं हे सगळं माझ्यासाठी.
Move on करून जगणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
एकतर्फी प्रेमात राहणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
मनातलं मनात ठेवणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
डोळ्यातलं पाणी लपवून हसणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
तुला इग्नोर करून जगणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
तुला लांबून लपून पाहणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं,
तुला न दिसता तुझी वाट पाहणं
खरंच सोप्पं नव्हतं गं.!
आणि तू नेहमी म्हणत असतेस की, तू नाही आलास, मी आलीये. पण खरंच तुझ्या पासून असं तुटकं तुटकं वागणं माझ्यासाठी सोप्पं नव्हतं गं..!

माझं पत्र वाचून झालं होतं. मी त्याला व्यवस्थित घडी करून ते परत केलं. दोन पाच मिनिटे दोघेही तसेच बसून होतो. मी काहीच बोलत नाहीये, म्हणून तो जागेवरून उठला, मी बसलेल्या जागेवरच मला मिठी मारल्यागत करून, तो तिथून निघून गेला. अजूनही मला काहीच सुचत नव्हतं, फक्त पत्राच्या शेवटी त्याने लिहलेले काही शब्द डोक्यात फिरत होते.,
"शेवटच्या श्वासापर्यंत
फक्त तुझा आणि तुझाच.! 🎭
#आयुष्य_वगैरे
#अडगळ
#त्याच्या_मनातलं 

दोन मोदक

बाप्पा... काळजी घे.!
शिस्तीत, व्यवस्थित जा.
घरी पोहचल्यावर ख्यालीखुशाली कळवं.
आणि हो.., पुढल्या वर्षी लवकर ये, तुझी आतुरतेने वाट पाहीन. इतकं बोलून, मी पुन्हा एकदा बाप्पाला मनोभावे नमस्कार केला. थोडा खोल पाण्यात उतरलो, उशीरापर्यंत तसाच उभा होतो, पण अचानक बाप्पाच हात सोडून निघून गेला असं वाटलं, आणि तसंच झालं बहुतेक. अचानक ऊर भरून आला. हुंदका अडकून आता याचक्षणी जीव जातोय की काय असं वाटू लागलं. आजूबाजूला हजारो लोक आणि त्यांच्या पुढच्या वर्षी लवकर या, अशा घोषणांनी परिसर दणाणून गेला होता. तिथं त्या हजारोंच्या गर्दीतही अचानक किती एकटं एकटं वाटू लागलं होतं. कुणीतरी आपलं हक्काचं आपल्याला कायमचं सोडून जातंय असं वाटत होतं. त्या गर्दी, गोंगाटातून हळूहळू बाहेर पडलो. लागलीच घर जवळ केलं. पुरता भिजून गेलो होतो. दुपारपासून सुरू असलेली पावसाची रिपरिप अजूनही सुरूच होती. अधेमधे येणारी हवेची एखादी झुळूक अंगावर काटा आणत होती. घरात प्रवेश करताच नजर पुन्हा एकदा बाप्पा विराजमान झालेल्या त्या जागेवर गेली. अचानक काळजात धस्स झालं. घराचा जिवंतपणा हरवल्यासारखं वाटत होतं. तिथं बाजूलाच उभी असलेली अगरबत्ती ही आता शेवटच्या घटका मोजत होती. अंग पुसून, कपडे बदलून थोड्याच वेळात अगदी नॉर्मल होऊन मी माझी नेहमीची खिडकीची जागा पकडून बाहेर पाहत बसलो. खूप लांबवर सुरू असलेल्या विसर्जन मिरवणुकीचे आवाज अजूनही कानावर येत होते. निवडक ढोल-ताशा पथके, नाहीतर सर्रास फक्त डॉल्बीचा दणदणाट. त्या ढगात खूप उंचावर प्रकाश फेकणा-या लाईटांचा तर किती काय तो सुकाळच जणू. मनात किती आणि काय काय विचार येऊन जात होते. अधेमधे अचानकच बाप्पांच्या सजावटीसाठी लावलेल्या रंगबिरंगी लाईटांची माळ लक्ष वेधून घेत होती, पण बाप्पांचा मोकळा गाभारा पुन्हा एकदा जिव्हारी लागत होता. पुर्ण हंगामात दडी मारून बसलेला पाऊस गेल्या दोन तीन दिवसांपासूनच नेमका धो-धो बरसू लागला होता. काय करावं, काहीच सुचत नव्हतं. म्हणून मग पटकन दोन घास खाऊन झोपी जायचा विचार ठरला. पटकन अंथरूणात शिरलो. पावसात खूप वेळ भिजल्यामुळे अंगात गारठा भरला होता. अधेमध्ये एकसारख्या खूप शिंका येत होत्या. म्हणून मग डोक्याला लोकरीची टोपी घातली आणि झोपी गेलो. तरीही राहून राहून मनात सारखं सारखं एकच विचार येऊन जात होता की, बाप्पा हात सोडून निघून गेला, बाप्पा... आपला हात सोडून निघून गेला.
झोप लागून तासभरच झाला असेल, तितक्यात कुणीतरी जोरजोरात थापा मारत असल्याचं मला जाणवलं. तसा मी ताकडन बेडवर उठून बसलो. आजूबाजूला काहीच स्पष्ट दिसत नव्हतं. एकसारखं दाट धुकं पसरल्यासारखं वाटत होतं. मला कुठं जावं काहीच कळत नव्हतं. ती दारावरची थाप एकसारखी वाजतच होती. आलो आलो... थांबा.. असं बोलावं म्हटलं तरी कंठातून आवाज बाहेरच पडत नव्हता. पण मी अंदाजाने पाऊल पुढे पुढे टाकत जात असताना आश्चर्यकारकरित्या धुकं नाहीसं होतं जात होतं आणि मला पुढचं अगदी स्पष्टपणे दिसत होतं. मी दरवाज्याशी पोचलो आणि पटकन दरवाजा उघडला. पाहतो तर काय, बाहेर कुणीही नाही. जिकडे पाहावे तिकडे फक्त आणि फक्त दाट धुकं. कुणीतरी आपली फिरकी घेतयं, असा विचार करून मी दरवाजा बंद करत असताना नजर सहज खाली गेली आणि तिथं एक कागद पडलेला दिसला. तो मी लागलीच उचलला आणि धाडकन दार आपटून बेडवर येऊन पडलो. बेडवर आल्या आल्या पहिला मनात एक विचार हा येऊन गेला की, मगाशी घरभर पसरलेलं ते दाट धुकं आता अचानक कुठं हरवलं.? किती वाजलेत पहावं म्हणून मोबाईल पाहिला तर मोबाईलची बॅटरी डेड झालेली दिसत होती. भिंतीवरचं घड्याळ पहावं तर तेही बंद पडलेलं दिसत होतं. मला चांगलंच आठवत होतं, बाप्पांना निरोप देण्यासाठी निघालो तेव्हा मी घड्याळ शेवटचं पाहिलं होतं, नेमकी तीच वेळ अजूनही घड्याळात दिसत होती. मोबाईल चार्जिंगला लावावं म्हटलं, तर चार्जर नेमका कुठं ठेवलाय काहीच आठवत नव्हतं. टिव्ही लावून न्यूज चॅनलवर वगैरे वेळेचा अंदाज घ्यावा म्हटलं तर सगळ्याच चॅनलला फक्त मुंग्या आलेल्या दिसत होत्या आणि तो तीव्र असा खर्रखर्रखर्र आवाज. तितक्यात तो दरवाज्यात पडलेला कागद आपण आत आणलाय, त्याची आठवण झाली. म्हणून मग टिव्ही बंद करून मी बेडरूमकडे धाव घेतली.
पिवळा लखोटा होता तो, आणि उजव्या बाजूला एकदम खालच्या कोपऱ्यात, एक छोटंसं पण कित्तीतरी सुबक, सुंदर आणि अगदी सजीव असं जास्वंदी फूलाच चित्र. आलटून पालटून बरेचदा पाहिलं मी, पण त्यावर कुठेही काहीही लिहिलं नव्हतं. म्हणून मग मी तो लखोटा खोलायचं ठरवलं. आतमध्ये अगदी गडद लालसर कागदावर, पिवळ्याशार अक्षरांनी लिहलेले एक पत्र होतं.
मी अगदी अधाशीपणे ते वाचू लागलो...
प्रिय वगैरे काहीही म्हणणार नाही, पृथ्वीतलावरील तुम्ही सगळेजणच मला खूप खूप प्रिय आहात, आणि नेहमीच असणार आहात. या पत्रास कारण की, मी आत्ताच अगदी व्यवस्थितपणे घरी पोचलो आहे. इकडे सगळे काही उत्तम आहे. आई-बाबा, बंधूराजे आणि आमचे सरकार मला खूप miss करत होते, मला पाहून त्यांना झालेला आनंद मी शब्दात सांंगू शकत नाही. बाकी तुझ्या घरी असताना तसं बोलायची खूप इच्छा होती, पण ते आमच्या कायद्याच्या चौकटीत बसत नाही, म्हणून बरचसं बोलायचं राहून गेलं, ते बोलण्यासाठी हा पत्राचा खटाटोप.
मी जरी देव असलो तरी कधी कधी मलाही तुम्हा माणसांच्या मनात नेमकं काय चाललंय ते काहीच कळत नाही रे. तिथं एकाजागी गप्प बसून सारं काही पहावं लागतं. मनात कित्तीतरी प्रश्न असतात, पण सगळीच अनुत्तरीत राहतात. तुझ्या घरी मला गेल्या वर्षीप्रमाणे चैतन्य नाही दिसलं रे. कधी कधी तर मला प्रश्न पडायचा की, माझ्या समोर हाडामासांची माणसं उभी आहेत की माणूस नावाची यंत्र.? किती तो कृत्रिमपणा. मी माझ्याशी वागण्याबद्दल म्हणत नाहीये हं, पण निदान ते तुमच्यातील एका माणसाने लिहील्याप्रमाणे... माणसाने माणसांशी माणसांसम वागणे. हे सुध्दा मला चुकल्या चुकल्या सारखं वाटतं होतं. जितके दिवस मी तुझ्या घरी होतो ना, तितके दिवस मला घरात माणूस आणि माणूसपण शोधावं लागतं होतं. तुझं बारकं लेकरू इतकं उदास का असतं? त्याची कुणीच साधी विचारपूस ही का करत नाही? दररोज माझ्या आरतीच्या वेळी जोरजोरात घंटा वाजवणारं ते बारकं लेकरू, आरती झाल्यावर तुम्ही बाकी कुणीही आसपास नसताना, माझ्या समोर उभं राहून, डोळ्यात पाणी येईपर्यंत स्वतःला थोबाडीत मारून का घेत असतं? माझ्यासाठी घरात दररोज मोदक केले जायचे, पण त्या बारक्यानं घरचा एकही मोदक खाल्ला नाही, एकदा शेजारच्या घरातून प्रसाद म्हणून आलेले दोन मोदक त्याने खाल्ले, तेच त्याने यंदा खाल्लेले मोदक, आणि तुम्ही कुणी त्या गोष्टींकडे लक्षही दिलं नाही. ते बारकं लेकरू दररोज आतल्या खोलीत एकाकी रडत रडत झोपी जातं, पण तुम्हा जन्मदात्यांना त्याची ती घुसमट जराशी ही लक्षात का बरं येऊ नये? ते वरतून जसं दिसतंय, तसं आतून जगत नाहीये. गेल्या वर्षी घरात एक छोटीशी परी, बोबडे बोल बोलत फिरायची, यंदा ती माझ्या समोर मला कुठेच दिसली नाही. तिची आई सुद्धा दिसली नाही, आणि तिचा नवरा सुद्धा, म्हणजे तुझं मोठ्ठं लेकरू. माझ्या मनात किती आणि काय काय विचार येऊन जात होते, मला माझ्या देवत्वावर आणि देव असण्यावरही शंका येऊ लागली होती. दररोज रात्री तुम्ही निवांत झोपी जायचात, पण मला काही केल्या झोप येत नसायची. मी रातभर तुमच्या घरात येरझाऱ्या घालत रहायचो. सकाळी तुम्ही झोपेतून जागे होण्याआधी पुन्हा माझ्या जागेवर जाऊन बसायचो. किती गुंतागुंत आहे रे तुम्हा माणसांची. किती नाटकी वागता तुम्ही. कसं जमतं हे असं वागायला.? आम्ही तुम्हाला घडवलं तेव्हा तर तुम्ही असे नव्हता रे, आधुनिकतेच्या नावाखाली तुम्ही माणूसपण आणि माणूसकी हरवून बसला आहात. साक्षात देवाला सुद्धा कोड्यात पाडता तुम्ही म्हणजे नवलच आहे तुमचं.
भलं मोठं घर आहे तुमचे पण मला तिथं करमत नव्हतं रे, कारण तिथं तुम्ही सुखी नाही आहात. आणि जिथं तुम्ही सुखी नाही आहात, तिथं मला तरी सुख कसं लागेल? तुला माहीतीये, मी घरी आल्या आल्या सर्वात आधी आईबाबांच्या गळ्यात पडलो, खूप म्हणजे खूप भरून आलं होतं मला, कारण इच्छा नसतानाही तुला सोडून आलो होतो, वाटत होतं की इथंच रहावं तुझ्यापाशी अणि तुझी सगळी विस्कटलेली घडी पुन्हा एकदा सावरावी, पण बाबांना हे सगळं सांगितल्यावर बाबा बोलले की, आपण फक्त निमित्तमात्र आहोत, शेवटी सगळं काही माणसांची कर्मच ठरवत असतात. मला निरोप देताना तुला जे वाटलं ना, ते अगदीच योग्य वाटलं. हो.. तू मला पाण्यात सोडलं नाहीस, तर मीच तुझा हात सोडला होता. सावध हो माणसा... देवाला जपण्याआधी आजूबाजूच्या माणसांना जप, नात्यांना जग आणि मनापासून जप. 'सुरूवात' आणि 'शेवट' जरी मी असलो, तरी हा मधला सगळा प्रवास या नात्यांच्या आधारानेच पार करायचा आहे.
वाचत वाचत पार शेवटाला आल्यावर माझ्या लक्षात आलं की, जसजसा मी वाचत जात होतो, तसतसा वाचलेला प्रत्येक शब्द नष्ट होत जात होता. मला ते पत्र पुन्हा एकदा वाचायचं होतं, पण आता ते शक्य नव्हतं. काही वेळाने हातात फक्त तो लखोटा आणि रिकामा कागद शिल्लक राहिला होता, आणि त्या लखोट्यावरील ते सुंदर, सुबक जास्वंदीचं चित्रही आता दिसेनासं झालं होतं.
अचानक जोरजोरात मोबाईलचा अलार्म वाजू लागला आणि मला जाग आली. तसा मी ताडकन उठून बसलो. आजूबाजूला पाहिलं सगळं काही नेहमीसारखच होतं. बारक्या नेहमीसारखा आतल्या खिडकीजवळ बसून बाहेर पाहत चहा पीत होता. बायको आंघोळ वगैरे आवरून देवधर्म करण्यात मग्न होती. मी सहज हॉलमध्ये डोकावून पाहिलं. तिथं बाप्पा नव्हता, तो कधीचा त्याच्या घरी पोहचला होता, आणि आकाशवाणी वर संत एकनाथ महाराजांच्या अभंगाच्या
नाही रे, नाही रे कुणाचे कोणी
नाही रे, नाही रे कुणाचे कोणी
अंती जाशील एकलाच प्राण्या माझे माझे म्हणुनी.. या ओळी कानावर येत होत्या.! 🎭
#आयुष्य_वगैरे
#अडगळ

भाकरी

आज खूप दिवसांनी शिळ्या भाकरीचा तुकडा ताटामध्ये आला. तसा तो आवडीचाच, पण तरीही आज सहज काही वर्षांपूर्वीचे जुने दिवस आठवून गेले. तेव्हा कामाची वेळ आणि मेसची वेळ जमत नसायची, त्यामुळे जेवण म्हणजे मेसचा डबा हे समीकरण जवळजवळ फिक्सच झालं होतं. सकाळचा नाष्टा म्हणून काहीतरी बजेटमधील पोटात ढकलायचं, आणि त्यावर पुन्हा एक हाफ चहा ढकलला की मग लवकर भूक लागत नसायची. तासाभराच्या प्रवासानंतर कामाला लागण्याआधी आणखी एखादा हाफ चहा, पुन्हा एकदा पोटात ढकलला की, दुपारी जेवणाच्या सुट्टीपर्यंत जेवणाचं गणित जवळजवळ वजा होऊन जायचं. त्यातही कधी कधी जास्तीची कडकडून भूक लागली तर ग्लासभर पाणी पिऊन कळ काढावी लागायची. तेव्हा ची ती मेसही तशी बजेटमधीलच, त्यामुळे आलटून पालटून तेच ते. एक पातळ भाजी, एक सुकी भाजी, दोन चपाती/भाकरी, रेशनच्या मोठमोठ्या तांदळाचा अगदी भूठभर भात, एक दोन कांद्याचे काप, लोणच्याची एक अगदी छोटीशी फोड वगैरे वगैरे. डब्यात चपातीचा दिवस असायचा तेव्हा विषेश काही वाटायचं नाही, पण भाकरीचा दिवस असला की दुपारी जेवताना डबा उघडल्यावर पहिला प्रश्न हा पडायचा की, आपला हा डबा नेमका कधी भरला गेला असेल.? कारण #भाकरी तोडून, भाजीत बुडवून खात असतानाच त्याचे तुकडे पडायला लागलेले असायचे. क्वचितच तोंडात घास जायचा, नाहीतर ब-यापैकी सगळं बोटांतून निसटून पुन्हा ताटात पडलेलं असायचं. अशावेळी मग आईने सांगितलेली गोष्ट आठवायची, भाकरीचं असंच असतं बाळं.. ताजी ताजी केली आणि लागलीच डब्यात बांधली काय, किंवा तशीच उघडी ठेवली काय, ती वाळली की थोड्यावेळाने तिचे तुकडे पडू लागतातच. मग अशावेळी #भाकरी सरळ पातळ भाजीत कालवायची आणि खायची.!🎭
#आयुष्य_वगैरे
#गंध_आठवणींचा

२ सप्टेंबर, २०२३

तुला प्रत्यक्ष पहायची ओढ लागली होती,
खूप खूप दिवसांनी पुन्हा एकदा
तुझी वाट पहायचं थ्रिल अनुभवायचं होतं,
तू ट्रेनमधून बाहेर पडल्यापासून तुझ्या मागं मागं होतो,
पण काही केल्या पुढं यायचं धाडस होत नव्हतं.
चिमणीचे फोटो वगैरे पाहताना ती खूप मोठी झालीयं, असं वाटतं, पण खरंतर ती कित्ती कित्ती छोटीशी आहे.
तुम्हा दोघींना न्याहाळत, तुमच्या सोबत,
तुमच्या मागं मागं फिरताना मला कित्ती मस्त वाटतं होतं.
खूपदा वाटत होतं की, मागून आवाज देऊन तुला थांबवावं, पण तुला घ्यायला कुणी आलं आहे की नाही.? या माझ्या मेसेजच उत्तर मला अजूनही न मिळाल्यामुळे, कुणीतरी घ्यायला आलं असेल, असा विचार करून माझी हिंमतच होत नव्हती. म्हणून मग आपण पाय-या उतरून एक नंबर फलाटावर आल्यावर, मी मुद्दामच, तुझ्या बाजूने, तुला दिसावं असा पुढे पुढे आलो, आणि तू चक्क माझ्याकडं पाहून हसलीस. एक दोनदा नाही, तर आज खूप वेळा आपली नजरानजर झाली, तू माझ्याकडे पाहिली, गोड गोड हसली.! यानिमित्ताने आज आणखीन एक आठवण माझ्या मनात खोलवर घर करून बसली.!
#स्वप्नं
#अडगळ
#पाठलाग_निरागस_स्वप्नांचा